Nalewka z propolisu na gardło

Metryczka

• Typ: Nalewka
• Kategoria: Przeziębienie i odporność
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 45 minut pracy + 14 dni maceracji + 12 godzin wymrażania
• Wydajność: ok. 160 ml nalewki propolisowej 10 %
• Sezon: propolis pszczelarze pozyskują od maja do września, najwięcej w sierpniu i wrześniu, gdy pszczoły uszczelniają ul przed zimą — wtedy jest go w handlu najwięcej i jest najświeższy; nalewkę warto nastawić we wrześniu, żeby dojrzała na sezon infekcyjny (październik–marzec)

Składniki

• 20 g surowego propolisu (kit pszczeli z pewnego źródła — bezpośrednio od pszczelarza)
• 180 ml spirytusu 70 % (czyli 105 ml spirytusu 96 % + 75 ml wody destylowanej lub przegotowanej i wystudzonej)
• opcjonalnie do rozcieńczania porcji: przegotowana letnia woda albo mleko
• sprzęt: słoik z ciemnego szkła 250 ml, gaza, sitko, ciemna butelka z zakraplaczem 100 ml

Przygotowanie

1. Propolis włóż do zamrażalnika na 2 godziny. Zmrożony staje się kruchy i daje się rozkruszyć; w temperaturze pokojowej jest lepką masą, której nie da się rozdrobnić.
2. Zmrożony kit zetrzyj na tarce o grubych oczkach albo rozbij w moździerzu na okruchy wielkości 1–3 mm. Im większa powierzchnia, tym pełniejsza ekstrakcja.
3. Sporządź spirytus 70 %: odmierz 105 ml spirytusu 96 % i dopełnij 75 ml przegotowanej, wystudzonej wody. Nie na oko — stężenie decyduje o tym, ile flawonoidów przejdzie do wyciągu. Alkohol słabszy niż 60 % nie wyciągnie żywic, mocniejszy niż 80 % wyciągnie za dużo wosku.
4. Wsyp rozdrobniony propolis (20 g) do wyparzonego, suchego słoika i zalej 180 ml spirytusu 70 %. Proporcja 1:9 daje wyciąg 10-procentowy.
5. Zakręć szczelnie i odstaw w ciemne miejsce w temperaturze 20–25 °C na 14 dni. Wstrząsaj energicznie 1–2 razy dziennie po ok. 30 sekund — bez tego propolis skleja się w bryłę na dnie i ekstrakcja stoi w miejscu.
6. Po 14 dniach wstaw słoik na 12 godzin do lodówki (4–8 °C). Wosk i balast wytrącą się w postaci kożucha i osadu — to zabieg, dzięki któremu nalewka nie mętnieje później w butelce.
7. Odcedź zimny wyciąg przez sitko wyłożone podwójną gazą albo przez filtr do kawy. Filtracja przez filtr papierowy trwa nawet godzinę, ale daje klarowny, ciemnobrunatny płyn — warto.
8. Przelej do butelki z ciemnego szkła z zakraplaczem. Opisz etykietą: „Nalewka propolisowa 10 %”, data sporządzenia, stężenie alkoholu.
9. Gotowa nalewka jest ciemnobrązowa, przezroczysta pod światło, o żywiczno-balsamicznym zapachu i wyraźnie piekącym, gorzkim smaku. Kropla wpuszczona do wody powinna zmętnieć na biało-mleczno — to prawidłowa reakcja żywic.

Dawkowanie

Płukanie gardła (podstawowe zastosowanie): 30–40 kropli (ok. 1,5–2 ml) nalewki na 100 ml letniej przegotowanej wody; płukać 30–60 sekund, 3–4 razy dziennie, po posiłku i po umyciu zębów, przez 5–7 dni. NIE połykać płukanki. Pędzlowanie migdałków i aft: nalewkę nierozcieńczoną nanieś patyczkiem higienicznym bezpośrednio na zmianę, 2–3 razy dziennie, maksymalnie przez 5 dni — będzie mocno szczypać, to normalne. Doustnie (wspomagająco, przy infekcji): dorośli 15–20 kropli w 100 ml letniego mleka lub wody, 3 razy dziennie, 20 minut przed posiłkiem, przez 7–10 dni; potem przerwa co najmniej 2 tygodnie. Nie stosować doustnie w kuracji ciągłej dłużej niż 3 tygodnie. Dzieci powyżej 12 lat: wyłącznie do płukania gardła, w rozcieńczeniu o połowę słabszym (15–20 kropli na 100 ml wody). Dzieci poniżej 12 lat: preparat alkoholowy niewskazany — dla dzieci używa się wodno-glicerynowych wyciągów propolisowych, kupnych. Nie stosować u dzieci poniżej 3 lat w żadnej postaci.

Przechowywanie

Butelka z ciemnego szkła (oranżowego lub brunatnego) z dobrze dopasowanym zakraplaczem, w temperaturze pokojowej do 25 °C, z dala od światła i źródeł ciepła. Nie trzymaj w lodówce na stałe — zimno wytrąca kolejne porcje wosku i nalewka mętnieje. Nie przechowuj w plastiku: żywice propolisowe reagują z niektórymi tworzywami i wyciągają z nich zmiękczacze. Zakraplacz zawsze wycieraj — nalewka zasycha na gumce i skleja ją na amen. Zmętnienie po długim staniu jest naturalne (dalsze wytrącanie wosku) i nie dyskwalifikuje preparatu; dyskwalifikuje go zapach zjełczały albo kwaśny.

Trwałość

36 miesięcy w ciemnej, szczelnie zamkniętej butelce; propolis w alkoholu jest wyjątkowo trwały, ale po 3 latach zawartość flawonoidów wyraźnie spada

Wskazówki

Największy błąd to zalanie propolisu spirytusem 96 % „bo mocniejszy” — taki wyciąg wyciągnie mnóstwo wosku, nie da się go potem sklarować, a przy płukaniu spali błonę śluzową. 70 % to optimum ustalone doświadczalnie i tego się trzymaj. Drugi błąd to pominięcie zamrażania surowca: lepki propolis rozsmaruje się po tarce i po moździerzu, stracisz połowę surowca i nerwy. Trzeci to pominięcie wymrażania gotowego wyciągu — nalewka będzie mętna i po miesiącu wypuści osad na dnie butelki. Jakość propolisu poznasz przed zalaniem: dobry kit jest ciemnobrązowy do brunatnozielonego, żywiczny, o mocnym balsamicznym zapachu i topi się w dłoni; szary, kruszący się na proch i bezwonny surowiec to najczęściej propolis stary lub zafałszowany woskiem. Nie kupuj propolisu z niepewnego źródła — pszczelarz musi umieć powiedzieć, skąd pochodzi. Ilość surowca możesz podnieść do 30 g na 180 ml (wyciąg 15 %), ale wtedy koniecznie zmniejsz dawkę o jedną trzecią. Nalewka plami wszystko, czego dotknie: ubrania, blat, umywalkę, zęby — plamy z żywicy schodzą alkoholem, nie wodą. Że wyszło, poznasz po teście kropli w wodzie: prawidłowy wyciąg zmętnieje mlecznie i wydzieli drobne strzępki żywicy; jeżeli kropla rozpuszcza się bez śladu, propolisu było za mało albo surowiec był podrobiony.

Przeciwwskazania