Napar z kwiatu pierwiosnka na zalegającą wydzielinę w oskrzelach

Metryczka

• Typ: Napar
• Kategoria: Drogi oddechowe
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 20 minut
• Wydajność: 250 ml — 1 porcja naparu
• Sezon: kwiecień–maj (zbiór kwiatów w pełni kwitnienia, wraz z kielichami, w suchy dzień po obeschnięciu rosy); kłącze — wrzesień–październik; suszyć w cieniu, w temperaturze do 40 °C, w cienkiej warstwie

Składniki

• 1,5 łyżki (ok. 3 g) suszonego kwiatu pierwiosnka lekarskiego z kielichami
• 250 ml wrzącej wody (1 szklanka)
• 1 łyżeczka miodu (opcjonalnie, dla dorosłych i dzieci powyżej 1. roku życia)

Przygotowanie

1. Odmierz 1,5 łyżki suszonego kwiatu pierwiosnka — koniecznie z zielonymi, rozdętymi kielichami, bo to w nich znajduje się większość saponin.
2. Zagotuj wodę i odczekaj ok. 30 sekund do temperatury ok. 95 °C.
3. Zalej surowiec 250 ml wody i natychmiast przykryj naczynie.
4. Parz 10–15 minut pod przykryciem. Nie parz dłużej — po 20 minutach napar robi się nieprzyjemnie drapiący w gardle od nadmiaru saponin.
5. Przecedź przez gęste sitko, lekko odciskając surowiec.
6. Ostudź do temperatury poniżej 50 °C, jeśli chcesz dodać miód (w gorętszym napar zniszczysz jego enzymy).
7. Pij ciepły, małymi łykami, po jedzeniu — saponiny na czczo drażnią żołądek i mogą wywołać nudności.
8. Przez cały czas kuracji pij dodatkowo 1,5–2 l wody dziennie — bez odpowiedniego nawodnienia surowiec wykrztuśny nie ma z czego wytworzyć rzadkiej wydzieliny.
9. Ostatnią porcję wypij najpóźniej 2–3 godziny przed snem, aby wzmożone odkrztuszanie nie budziło cię w nocy.

Dawkowanie

Dorośli: 1 szklanka (250 ml) ciepłego naparu 2–3 razy dziennie, zawsze PO jedzeniu. Kurację prowadzić do ustąpienia produktywnego kaszlu, zwykle 7–10 dni; nie dłużej niż 3 tygodnie ciągiem. Dzieci 6–12 lat: 1/2 szklanki naparu przygotowanego z 1 łyżeczki surowca na 250 ml wody, 2 razy dziennie po jedzeniu. Dzieci 4–5 lat: 2–3 łyżki naparu 2 razy dziennie, wyłącznie po konsultacji z lekarzem. Dzieciom poniżej 4. roku życia nie podawać — saponiny łatwo drażnią żołądek i wywołują wymioty przy niewielkim błędzie w dawce. Nie łączyć z lekami przeciwkaszlowymi (butamirat, kodeina, dekstrometorfan): hamowanie odruchu kaszlowego przy jednoczesnym zwiększaniu wydzieliny prowadzi do jej zalegania w oskrzelach i grozi zapaleniem płuc.

Przechowywanie

Napar przechowuj co najwyżej do wieczora, w lodówce, w zakręconym słoiku — przed wypiciem podgrzej w kąpieli wodnej do ciepłej temperatury. Suszony kwiat pierwiosnka trzymaj w szczelnym słoiku z ciemnego szkła, w suchym miejscu, w temperaturze pokojowej. Surowiec jest bardzo wrażliwy na wilgoć i światło: pod wpływem wilgoci brunatnieje i traci saponiny, a na świetle blakną barwniki (żółty kwiat robi się siwo-biały — to sygnał, że surowiec jest już zwietrzały). Nie trzymaj go w foliowej torebce w szufladzie obok pary z gotowania.

Trwałość

napar: zużyć w ciągu 12 godzin (najlepiej świeży); suszony kwiat: 12 miesięcy

Wskazówki

Największy błąd to kupowanie lub zbieranie samych żółtych płatków bez kielichów — tak wygląda „ładny” surowiec, ale terapeutycznie jest znacznie słabszy; saponiny koncentrują się w kielichu i kłączu. Dobry surowiec ma widoczne, jasnozielone, rozdęte kielichy. Drugi błąd: parzenie zbyt długo i zbyt mocno w nadziei na silniejszy efekt — dostaniesz drapanie w gardle i mdłości, a nie lepsze wykrztuszanie. Trzeci: picie na czczo, po którym pierwiosnek często wywołuje nudności i ludzie niepotrzebnie rezygnują z kuracji. Dobrze zaparzony napar jest jasnożółty, o delikatnym miodowym zapachu i lekko drapiącym, mydlanym posmaku — ten mydlany posmak to właśnie saponiny i jest oznaką, że surowiec jest wartościowy. Jeśli napar jest zupełnie mdły, surowiec jest stary lub pozbawiony kielichów. Silniejszy preparat uzyskasz z kłącza (Primulae radix): 1 łyżeczka rozdrobnionego kłącza na szklankę, gotować 5 minut — ale kłącze mocniej drażni żołądek, więc do codziennej kuracji lepszy jest kwiat. Pierwiosnek dobrze łączy się z tymiankiem (dodatkowo rozkurczowo i przeciwbakteryjnie), babką lancetowatą (osłonowo) i prawoślazem (śluz łagodzący podrażnione gardło). Zamiennik przy braku pierwiosnka lekarskiego: pierwiosnek wyniosły — ma ten sam profil działania.

Przeciwwskazania

Użyte zioła