Mentha longifolia
Dziko rosnąca, siwo owłosiona mięta wilgotnych siedlisk o ostrym, kamforowo-miętowym zapachu, słabsza od mięty pieprzowej.
Mięta długolistna to najpospolitsza dziko rosnąca mięta polskich brzegów wód, rowów i wilgotnych łąk. Od uprawianej mięty pieprzowej różni się siwym, filcowatym owłosieniem, siedzącymi lub prawie siedzącymi liśćmi i ostrzejszym, mniej „chłodzącym”, a bardziej kamforowo-korzennym zapachem — jej olejek zwykle zawiera mało mentolu, a dużo karwonu, piperitonu lub pulegonu, zależnie od chemotypu. W zielarstwie traktowana jako surowiec zastępczy i uzupełniający wobec mięty pieprzowej: działa podobnie, lecz słabiej i mniej przewidywalnie. Jest natomiast jednym z gatunków wyjściowych, z których krzyżowania powstały mięty użytkowe.
Bylina wysokości 40–120 cm, o pokroju wyprostowanym, tworząca kępy dzięki rozłogom. Cała roślina szaro- lub siwozielona od gęstego, kutnerowatego owłosienia, zwłaszcza od spodu liści. Łodyga wzniesiona, czterokanciasta, sztywna, rozgałęziona w górze, gęsto biało owłosiona. Liście naprzeciwległe, siedzące lub bardzo krótkoogonkowe, podłużnie lancetowate do wąskoeliptycznych, długości 3–10 cm, o brzegu nierówno piłkowanym, wierzchołku zaostrzonym, u nasady zaokrąglone; użyłkowanie pierzaste, wyraźnie wgłębione po wierzchu i uwypuklone od spodu, spód biało-filcowaty. Kwiatostan to gęsty, wąski, walcowaty, zaostrzony kłos szczytowy złożony z licznych nibyokółków, długości 3–10 cm — pędy boczne kończą się podobnymi, mniejszymi kłosami. Kwiaty drobne, o koronie liliowej, jasnofioletowej lub prawie białej, czteroklapowej; pręciki wyraźnie wystające poza koronę. Owoc rozłupnia o czterech gładkich rozłupkach. Kłącze płytkie, pełzające, z licznymi rozłogami.
Gatunek pospolity w całej Polsce, na niżu i w górach po regiel dolny. Rośnie na brzegach rzek, potoków i stawów, w rowach melioracyjnych, na wilgotnych łąkach, w zaroślach nadrzecznych, na przydrożach, w wilgotnych miejscach ruderalnych i na żwirowiskach nadrzecznych. Znosi okresowe zalewanie i wybitnie lubi gleby wilgotne, zasobne.
Stanowisko słoneczne do lekko półcienistego. Gleba żyzna, gliniasta lub próchniczna, stale wilgotna do mokrej, zasobna w azot, o odczynie obojętnym do lekko zasadowego (pH ok. 6,0–7,5). W pełni mrozoodporna. W uprawie ekspansywna — rozłogi szybko opanowują rabatę, warto ograniczać je barierą lub sadzić w donicach wpuszczonych w grunt. Nie zbierać z rowów przydrożnych przy ruchliwych drogach, z rowów odprowadzających ścieki, z okolic pól intensywnie nawożonych ani ze zbiorników o niepewnej czystości wody — roślina rośnie w miejscach spływu zanieczyszczeń i kumuluje azotany.
liść i ziele (Menthae longifoliae folium et herba) — surowiec pomocniczy, nie ma statusu surowca farmakopealnego jak mięta pieprzowa
Ziele i liść — od czerwca do sierpnia, na początku kwitnienia (gdy rozwinie się ok. jedna trzecia kwiatów w kłosie), wtedy zawartość olejku jest najwyższa. Ścinać górne, ulistnione części pędów, ok. 20–30 cm, w suchy, słoneczny dzień, przed południem po obeschnięciu rosy — w upale olejek ulatnia się. Liście oddzielać od łodyg po wysuszeniu. Możliwy drugi zbiór z odrostów we wrześniu, ale surowiec jest wtedy uboższy.
Olejek eteryczny o składzie silnie zmiennym chemotypowo — w populacjach europejskich dominują zwykle karwon, piperiton, tlenek piperitonu, pulegon i mentofuran, natomiast mentol występuje w niewielkich ilościach lub wcale (to podstawowa różnica wobec mięty pieprzowej). Ponadto kwasy fenolowe (przede wszystkim kwas rozmarynowy, kawowy, chlorogenowy), flawonoidy (luteolina, apigenina, hesperydyna i ich glikozydy), garbniki, gorycze, triterpeny. Ze względu na zmienność chemotypów zawartość poszczególnych składników w surowcu dzikim jest nieprzewidywalna.
Napar: 1–2 łyżeczki suszonego liścia na szklankę wrzątku, parzyć pod przykryciem 10 minut (przykrycie jest konieczne — bez niego olejek uchodzi z parą), pić 2–3 razy dziennie po posiłkach przy wzdęciach i niestrawności. Świeże ziele — garść na szklankę wrzątku. Ze względu na zmienny i często wysoki udział pulegonu w niektórych chemotypach nie stosować w dużych ilościach ani przewlekle; kuracje krótkie, kilkudniowe do kilkutygodniowych. Zewnętrznie: mocniejszy napar (2–3 łyżki na szklankę) do przemywań skóry, kąpieli stóp i płukanek jamy ustnej. Olejku z tego gatunku nie stosować doustnie samodzielnie. W kuchni — jako przyprawa do potraw mięsnych i warzywnych, zwłaszcza w kuchni bałkańskiej i bliskowschodniej.
Suszyć wyłącznie w cieniu, w przewiewie, w temperaturze do 35 °C — mięty suszone w słońcu lub w wysokiej temperaturze tracą olejek i czernieją. Susz rozkładać w cienkiej warstwie i nie przerzucać zbyt często, bo liście się kruszą. Dobry surowiec zachowuje szarozieloną barwę, wyraźny, ostry zapach i po roztarciu daje mocną woń — brak zapachu oznacza surowiec zwietrzały. Przechowywać do 12 miesięcy w szczelnych, ciemnych, najlepiej szklanych naczyniach. Odróżnianie: mięta pieprzowa (M. × piperita) ma liście wyraźnie ogonkowe, prawie nagie, ciemnozielone i mentolowy zapach; mięta nadwodna (M. aquatica) ma kwiatostan skupiony w kulistą główkę, a nie w walcowaty kłos; mięta polna (M. arvensis) ma nibyokółki rozmieszczone w kątach liści, bez szczytowego kłosa, a szczyt pędu zakończony jest liśćmi. Mięta długolistna łatwo krzyżuje się z innymi miętami, dając mieszańce o pośrednich cechach — dlatego w terenie zawsze warto potwierdzić oznaczenie zapachem i budową kwiatostanu. W mieszankach traktować ją jako uzupełnienie, nie zamiennik mięty pieprzowej.
Komentarze
Brak komentarzy. Bądź pierwszą osobą, która się wypowie.
Zaloguj się, aby dodać komentarz.