Hydrolat z melisy na cerę zmęczoną

Metryczka

• Typ: Hydrolat
• Kategoria: Skóra i włosy
• Trudność: zaawansowany
• Czas przygotowania: 4 godziny podsuszania + 2 godziny destylacji + 7 dni dojrzewania
• Wydajność: ok. 700–800 ml z 500 g świeżego ziela
• Sezon: koniec czerwca – początek lipca (zbiór ziela tuż przed zakwitnięciem, w słoneczne przedpołudnie)

Składniki

• 500 g świeżego ziela melisy lekarskiej (lub 200 g suszonego liścia, Melissae folium) — melisa wymaga wyraźnie więcej surowca niż inne zioła
• 3 l wody destylowanej
• lód do chłodzenia chłodnicy (ok. 2,5 kg)
• 5–10 ml alkoholu 96% na 100 ml destylatu (opcjonalny konserwant)

Przygotowanie

1. Zetnij ziele melisy tuż przed zakwitnięciem (koniec czerwca), w słoneczne przedpołudnie, po obeschnięciu rosy. Po zakwitnięciu zawartość cytralu spada i zapach robi się trawiasty, prawie 'sianowy'.
2. Przerabiaj surowiec tego samego dnia. Melisa traci olejek w tempie, którego nie ma żadne inne popularne zioło — liść przetrzymany dobę w koszu jest już do niczego.
3. Odetnij zdrewniałe łodygi, zostaw liście i miękkie wierzchołki. Nie myj surowca w wodzie, bo wypłukujesz lotne składniki; jeśli musisz, tylko szybko opłucz i odsącz.
4. Podsusz najwyżej 2–4 godziny w cieniu, do lekkiego zwiędnięcia. Melisy nie podsuszamy tak długo jak lawendy — dłuższe wietrzenie to czysta strata olejku.
5. Ułóż surowiec luźno na sicie destylatora, nad wodą. Melisa idzie wyłącznie na destylację parą wodną — gotowana w wodzie oddaje chlorofil i daje zielonkawy, gorzki destylat.
6. Wlej 3 l wody destylowanej pod sito, doprowadź do wrzenia, potem zmniejsz ogrzewanie tak, by destylat kapał w tempie 1–2 krople na sekundę. Melisa nie znosi ostrego ognia — cytral rozkłada się w wysokiej temperaturze.
7. Odbieraj destylat przez 60–90 minut, zbierając maksymalnie 700–800 ml z 500 g surowca. Nie próbuj wycisnąć więcej — nadmiar to woda, która rozcieńczy i tak słaby destylat.
8. Przefiltruj przez jałową gazę. Olejku na powierzchni z reguły nie zobaczysz (melisa jest zbyt uboga) — jeśli jednak pojawi się warstewka, zbierz ją pipetą.
9. Zmierz pH: prawidłowy hydrolat melisowy ma pH 4,5–5,0.
10. Opcjonalnie zakonserwuj alkoholem (5–10 ml na 100 ml). Rozlej do wyparzonych ciemnych butelek po samą szyjkę, opisz datą i odstaw na 7 dni przed pierwszym użyciem.

Dawkowanie

Zewnętrznie. Cera zmęczona, szara, mieszana: przetrzeć twarz płatkiem nasączonym hydrolatem rano i wieczorem po umyciu, przed kremem; nakładać krem na jeszcze wilgotną skórę. Mgiełka odświeżająca w ciągu dnia: spryskać twarz z odległości 20 cm, z zamkniętymi oczami, doraźnie. Opryszczka wargowa: przykładać gazik nasączony hydrolatem do zmiany na 5 minut, 3–4 razy dziennie, od pierwszego uczucia mrowienia — melisa działa przeciwwirusowo na HSV-1 i najlepiej sprawdza się w fazie przed wykwitem. Mgiełka relaksacyjna: spryskać poduszkę i kark wieczorem. Skóra głowy przy łojotoku: wetrzeć 20–30 ml po umyciu, nie spłukiwać, 2 razy w tygodniu. Kuracja twarzowa ciągła: 4–6 tygodni, potem 2 tygodnie przerwy. Doustnie nie stosować — domowy hydrolat nie ma zapewnionej czystości mikrobiologicznej; na uspokojenie pij zwykły napar z melisy.

Przechowywanie

Ciemne szkło, lodówka (4–8 °C), butelka pełna po korek, z dala od światła. Hydrolat melisowy jest wyjątkowo nietrwały zapachowo — cytral utlenia się szybko i po kilku tygodniach w cieple destylat traci cytrynową nutę, robiąc się mdły i trawiasty. To nie znaczy jeszcze, że jest zepsuty, ale działanie i przyjemność użycia znikają. Objawy właściwego zepsucia: zmętnienie, kłaczki, śluzowaty osad, kwaśny zapach — wylewamy. Rozlewaj na małe porcje 100 ml, żeby nie otwierać całości. Nie trzymaj w plastiku ani w przezroczystej butelce na parapecie.

Trwałość

4–6 miesięcy w lodówce bez konserwantu (po otwarciu 3–4 tygodnie); do 12 miesięcy z dodatkiem alkoholu

Wskazówki

Melisa to najtrudniejszy z popularnych hydrolatów, bo wydajność olejku ma śladową — przygotuj się na to, że z 500 g świeżego ziela dostaniesz destylat pachnący delikatnie, a nie intensywnie. Kto oczekuje mocnego cytrynowego zapachu, będzie rozczarowany i to jest normalne. Trzy rzeczy decydują o wyniku: świeżość surowca (przerób tego samego dnia), niska temperatura destylacji (spokojne bulgotanie, nie wrzenie) i krótki odbiór (max 800 ml). Największy błąd to destylowanie melisy suszonej sklepowej — susz przetrzymany rok nie ma już cytralu i destylat wyjdzie bezzapachowy. Nie zastępuj melisy melisą 'z torebki ekspresowej' ani miodownikiem melisowatym (Melittis melissophyllum) — to inna roślina o innym zapachu (kumarynowym). Sensowna zamiana, jeśli nie masz melisy: hydrolat z werbeny cytrynowej lub z trawy cytrynowej — inne zioło, ale zbliżony profil cytralowy i znacznie wyższa wydajność. Jak poznać, że wyszło: klarowny, bezbarwny płyn o delikatnym, świeżo-cytrynowym, lekko miodowym zapachu; jeśli pachnie sianem albo skoszoną trawą, surowiec był po kwitnieniu lub przetrzymany.

Przeciwwskazania

Użyte zioła