Maść propolisowa na drobne rany

Metryczka

• Typ: Masc
• Kategoria: Skóra i włosy
• Trudność: średni
• Czas przygotowania: 14 dni (wyciąg propolisowy) + 5 godzin pracy
• Wydajność: ok. 230–240 ml maści (5–6 słoiczków po 40 ml), o zawartości propolisu ok. 3%
• Sezon: propolis: zbierany przez pszczelarza od maja do września (najwięcej w sierpniu, gdy pszczoły uszczelniają ul przed zimą); kwiat nagietka: czerwiec–październik; liść babki lancetowatej: maj–wrzesień, młode, nieuszkodzone liście przed kwitnieniem lub w jego trakcie, zbierane w suchy dzień

Składniki

• 30 g surowego propolisu (kitu pszczelego), z pewnego źródła — od pszczelarza
• 150 ml spirytusu 70% (do sporządzenia wyciągu propolisowego)
• 30 g suszonego kwiatu nagietka lekarskiego (Calendulae flos)
• 15 g suszonego liścia babki lancetowatej (Plantaginis lanceolatae folium)
• 250 ml oleju słonecznikowego rafinowanego (albo oliwy z oliwek)
• 40 g wosku pszczelego naturalnego
• 1 g witaminy E w oleju (ok. 20 kropli)
• słoiczki z ciemnego szkła, łącznie ok. 250 ml, wyparzone i suche

Przygotowanie

1. Wyciąg propolisowy (etap 1, do zrobienia 2 tygodnie wcześniej): włóż propolis na 2 godziny do zamrażalnika — schłodzony robi się kruchy i daje się utrzeć na tarce; w temperaturze pokojowej jest lepki jak guma do żucia i nie da się z nim pracować.
2. Zetrzyj zmrożony propolis na tarce o grubych oczkach, wsyp do słoiczka i zalej 150 ml spirytusu 70%. Proporcja to 1:5.
3. Maceruj 14 dni w ciemnym miejscu w temperaturze pokojowej, wstrząsając codziennie. Potem odcedź przez filtr kawowy — na filtrze zostaną woski i zanieczyszczenia. Otrzymasz ok. 120–130 ml ciemnobrunatnego, żywicznego wyciągu o charakterystycznym zapachu.
4. Macerat olejowy (etap 2): wsyp 30 g nagietka i 15 g babki do słoika, zalej 250 ml oleju i grzej w kąpieli wodnej 3 godziny w temperaturze 60–70 °C. Kontroluj termometrem.
5. Odcedź przez gazę złożoną na cztery, mocno odciśnij surowiec, odstaw olej na 24 godziny i zdekantuj znad osadu.
6. Odmierz 200 ml maceratu olejowego do rondelka i podgrzej w kąpieli wodnej do ok. 60 °C. Wsyp 40 g wosku pszczelego i mieszaj do rozpuszczenia.
7. Zdejmij z ognia. Gdy masa ostygnie do ok. 50 °C, wlej powoli 30 ml wyciągu propolisowego, mieszając energicznie przez 2–3 minuty. Alkohol częściowo odparuje, a żywice propolisowe rozproszą się w tłuszczu — masa lekko zmętnieje i zbrązowieje. To jest ten moment, w którym decyduje się, czy maść wyjdzie jednorodna: mieszaj bez przerwy aż do zauważalnego zgęstnienia.
8. Wmieszaj witaminę E, gdy masa ma ok. 45 °C.
9. Przelej do wyparzonych słoiczków. Zostaw odkryte na 3–4 godziny — z ciepłej maści musi odparować resztka alkoholu; zakręcenie od razu zamknie w słoiku parę alkoholową i wodę.
10. Zakręć, opisz etykietą (nazwa, zawartość propolisu ok. 3%, data) i przed pierwszym użyciem OBOWIĄZKOWO wykonaj próbę uczuleniową.

Dawkowanie

Zewnętrznie. Na oczyszczoną i przemytą ranę (najpierw przepłucz ją wodą lub solą fizjologiczną, usuń zabrudzenia) nałożyć cienką warstwę maści 2–3 razy dziennie, aż do wygojenia. Można przykryć jałowym opatrunkiem — maść nie klei się do gazy tak mocno jak czysta wazelina. Na zajady i pęknięcia kącików ust: cienko 3 razy dziennie. Na otarcia i zadrapania: po każdym umyciu miejsca. Na drobne oparzenia I stopnia (zaczerwienienie bez pęcherzy): dopiero PO schłodzeniu miejsca zimną wodą przez 15 minut, nigdy na świeżo poparzoną, gorącą skórę. Kuracja: do wygojenia zmiany, zwykle 5–10 dni. Nie stosować przewlekle na dużych powierzchniach — propolis w kontakcie z uszkodzoną skórą może uczulać tym łatwiej, im dłużej się go stosuje. Dzieci powyżej 3 lat: można, cienką warstwą, po uprzedniej próbie uczuleniowej. Dzieci poniżej 3 lat: nie stosować.

Przechowywanie

Słoiczki z ciemnego szkła, szczelnie zamknięte, temperatura 10–20 °C, bez dostępu światła. Propolis to jeden z najlepszych naturalnych konserwantów, więc ta maść psuje się najwolniej ze wszystkich domowych — ale podłożem jest olej, który jełczeje niezależnie. Nabieraj czystą, suchą szpatułką; nie wkładaj palców do słoika. Uwaga praktyczna: propolis trwale barwi tkaniny i plastik na brązowo i nie schodzi w praniu — do rozlanej maści używaj szmatek, których nie żal, a resztki z naczyń zmywaj spirytusem (woda z mydłem nie działa na żywice). Maść o ostrym, drapiącym zapachu starego oleju jest zjełczała — wyrzuć.

Trwałość

18 miesięcy w ciemnym, chłodnym miejscu (propolis sam jest konserwantem)

Wskazówki

Najczęstszy błąd: próba rozpuszczenia propolisu bezpośrednio w gorącym oleju. Nie rozpuści się — dostaniesz lepkie grudki na dnie i olej o brunatnym kolorze, ale znikomej zawartości flawonoidów, bo te przechodzą do roztworu tylko przez etanol. Etap alkoholowy jest nieusuwalny z tego przepisu. Drugi błąd: dodanie wyciągu do zbyt gorącej masy (powyżej 60 °C) — alkohol wtedy gwałtownie odparowuje i wyrzuca żywice w postaci grudek. Trzeci błąd: pominięcie próby uczuleniowej — przy propolisie to nie jest formalność. Czwarty: zakręcenie ciepłych słoiczków, co daje skropliny pod wieczkiem. Jak poznać, że wyszło: dobra maść jest ciemnobrązowa, jednorodna, bez widocznych grudek żywicy, pachnie intensywnie żywiczno-miodowo (zapach ula), a po nałożeniu na skórę daje charakterystyczne, delikatne uczucie znieczulenia i lekkiego ściągania. Jeśli w maści widać brązowe drobinki — wyciąg był źle przefiltrowany albo dodany do za gorącej masy; nie jest to groźne, ale utrudnia równomierne dawkowanie. Czym zastąpić: zamiast babki lancetowatej — babka zwyczajna (te same śluzy i aukubina, ten sam gramaż). Zamiast nagietka — rumianek (30 g). Zamiast wosku pszczelego — nie ma sensu szukać wegańskiego zamiennika, skoro głównym składnikiem jest propolis. Stężenie propolisu można podnieść do ok. 5%, dodając 50 ml wyciągu zamiast 30 ml — ale rośnie wtedy ryzyko uczulenia i maść mocniej szczypie. Wskazówka zakupowa: dobry surowy propolis jest twardy i kruchy w chłodzie, ciemnobrunatny do zielonkawego, ma silny, żywiczny zapach i po zeskrobaniu klei się do palców w cieple dłoni. Propolis jasny, kruszący się na proch i bezwonny to towar stary lub sfałszowany — nie zrobisz z niego nic wartościowego.

Przeciwwskazania

Użyte zioła