Nalewka z dziurawca na dobry nastrój

Metryczka

• Typ: Nalewka
• Kategoria: Sen i uspokojenie
• Trudność: średni
• Czas przygotowania: 40 minut pracy + 3–4 tygodnie maceracji + 3 dni dekantacji
• Wydajność: ok. 420–450 ml nalewki (część alkoholu zostaje w surowcu)
• Sezon: dziurawiec (ziele kwitnące): koniec czerwca–lipiec, w okolicach 24 czerwca (Noc Świętojańska — stąd nazwa ziela świętojańskiego), w pełni kwitnienia, w suchy słoneczny dzień po obeschnięciu rosy, około południa, gdy zawartość olejku i hyperycyny jest najwyższa. Nalewkę załóż w lipcu, a będzie gotowa w sierpniu — czyli z zapasem przed jesienią, kiedy obniżenie nastroju związane ze skróceniem dnia jest najczęstszym powodem sięgania po ten preparat.

Składniki

• 100 g świeżego, kwitnącego ziela dziurawca (szczyty pędów z kwiatami i pąkami, ok. 15 cm) — albo 50 g suszonego ziela (Hyperici herba)
• 500 ml alkoholu 60% (spirytus rektyfikowany 95% rozcieńczony przegotowaną, wystudzoną wodą w proporcji 315 ml spirytusu + 185 ml wody daje ok. 500 ml alkoholu 60%)
• słój szklany 750 ml z zakrętką, wyparzony i suchy
• ciemna butelka z zakraplaczem 100 ml (2 sztuki) na gotową nalewkę

Przygotowanie

1. Zbierz ziele w pełni kwitnienia (koniec czerwca–lipiec, w okolicach Nocy Świętojańskiej — stąd nazwa ziela świętojańskiego), w suchy, słoneczny dzień, po obeschnięciu rosy. Ścinaj tylko górne 15 cm pędu z kwiatami i pąkami — hyperycyna i hyperforyna siedzą w kwiatach i pąkach, a nie w zdrewniałej łodydze.
2. Sprawdź surowiec: rozetrzyj kwiat w palcach — palce muszą zabarwić się na FIOLETOWOCZERWONO. To hyperycyna. Jeśli nie barwią, to nie jest dziurawiec zwyczajny albo zbiór jest za późny. Podnieś liść pod światło — musi być gęsto usiany jasnymi punktami (zbiorniki olejku, stąd nazwa dziurawiec).
3. Świeże ziele podwiędz 12 godzin w cieniu i przewiewie, rozłożone cienką warstwą. To odparuje nadmiar wody, która rozcieńczyłaby alkohol poniżej progu skuteczności.
4. Rozdrobnij ziele nożem na kawałki 1–2 cm (nie miksuj — rozerwane komórki oddają chlorofil i nalewka wychodzi zielonobrunatna zamiast czerwonej) i wsyp do wyparzonego słoja.
5. Zalej 500 ml alkoholu 60%. Surowiec musi być CAŁKOWICIE zanurzony — wystające ponad płyn ziele spleśnieje. Jeśli wypływa, dociśnij je czystym, wyparzonym talerzykiem lub szklaną wagą do kiszonek.
6. Zakręć szczelnie i odstaw w miejsce CIEPŁE I NASŁONECZNIONE na 3–4 tygodnie. To wyjątek od reguły: większość nalewek macerujemy w ciemności, ale dziurawiec potrzebuje światła i ciepła, żeby hyperycyna w pełni przeszła do roztworu i nabrała czerwonej barwy.
7. Wstrząsaj słojem codziennie przez pierwszy tydzień, potem co 2–3 dni.
8. Kontrola po 7 dniach: nalewka musi być intensywnie CZERWONA lub rubinowoczerwona. Jeśli po tygodniu jest tylko żółtozielona — surowiec był zły (zbyt późny zbiór, sama łodyga, złe suszenie) i nalewki nie warto kontynuować.
9. Po 3–4 tygodniach przecedź przez gęste płótno lub gazę złożoną w cztery, MOCNO odciskając surowiec — w wyciśniętym zielu zostaje nawet 30% wyciągu.
10. Odstaw przecedzoną nalewkę na 3 dni w chłodne, ciemne miejsce, żeby opadł osad, po czym zdekantuj klarowny płyn znad osadu do ciemnych butelek z zakraplaczem. Opisz butelkę: nazwa, stężenie alkoholu, data sporządzenia.

Dawkowanie

Dorośli: 20–30 kropli (ok. 1 ml) w połowie szklanki wody, 3 razy dziennie, PO posiłkach. Zaczynaj od 15 kropli 2 razy dziennie przez pierwszy tydzień i dopiero potem zwiększaj — pozwala to wychwycić nadwrażliwość na światło. Kuracja trwa MINIMUM 4–6 tygodni, bo dziurawiec działa dopiero po 2–4 tygodniach ciągłego stosowania; nie ma tu efektu doraźnego jak po tabletce nasennej. Maksymalny czas ciągłej kuracji: 3 miesiące, potem co najmniej miesiąc przerwy. NIE ODSTAWIAJ nagle po długiej kuracji — zmniejszaj dawkę przez tydzień, bo indukcja enzymów wątrobowych cofa się stopniowo (1–2 tygodnie) i nagłe odstawienie zmienia stężenia innych przyjmowanych leków. Dzieci i młodzież poniżej 18. roku życia: NIE STOSOWAĆ tej nalewki — jest to preparat alkoholowy, a dziurawiec u młodzieży wymaga nadzoru lekarza (ryzyko zmiany fazy nastroju). Osoby powyżej 65 lat: zacznij od połowy dawki. Nalewka NIE zastępuje leczenia depresji — przy myślach samobójczych, utracie zdolności do funkcjonowania lub depresji trwającej dłużej niż 2 tygodnie potrzebny jest lekarz, nie zioło.

Przechowywanie

Ciemna butelka (oranżowa lub brązowa), szczelnie zamknięta, w chłodzie (10–20 °C), z dala od światła i źródeł ciepła. Trzymaj W MIEJSCU NIEDOSTĘPNYM DLA DZIECI i w naczyniu wyraźnie opisanym — to preparat alkoholowy o realnym potencjale interakcji, nie herbatka. Nie przelewaj do butelek po napojach. Osad na dnie po kilku miesiącach jest naturalny; nie wstrząsaj, nalewaj znad osadu.

Trwałość

3 lata w ciemnej, szczelnie zamkniętej butelce (alkohol 60% konserwuje sam z siebie). Hyperycyna jest jednak światłoczuła: w butelce przezroczystej nalewka blaknie z czerwonej do brunatnej w kilka miesięcy i traci moc. Zblakła nalewka nadaje się już tylko do wylania.

Wskazówki

Pierwszy i najważniejszy test surowca: rozetrzyj świeży kwiat między palcami. Prawdziwy dziurawiec zwyczajny zabarwia je na fioletowoczerwono — to hyperycyna. Brak barwy oznacza, że masz inny gatunek albo zbiór po przekwitnieniu, i taka nalewka będzie bezużyteczna. Drugi test: liść pod światło musi być gęsto nakrapiany przezroczystymi punktami (zbiorniki olejku wyglądają jak dziurki, stąd nazwa). Trzeci: łodyga dziurawca zwyczajnego jest OBŁA z dwiema wyraźnymi listewkami (dwukanciasta) — dziurawiec czteroboczny (Hypericum maculatum) ma łodygę wyraźnie czterokanciastą i jest znacznie uboższy w substancje czynne. Najczęstsze błędy: zbiór za późno (sierpień — same torebki nasienne, zero hyperycyny), maceracja w ciemności (nalewka nie nabierze czerwieni), za słaby alkohol (poniżej 50% nie wyciągnie hyperforyny), zalanie świeżego, mokrego po deszczu ziela (woda rozcieńcza alkohol i nalewka pleśnieje) oraz wrzucenie do słoja całych, zdrewniałych łodyg zamiast kwitnących szczytów. Uwaga na hyperforynę: rozkłada się na świetle i w kontakcie z tlenem, więc gotową nalewkę trzymaj w pełnej, ciemnej butelce — im mniej powietrza nad płynem, tym lepiej. Sprawdź, czy wyszło: nalewka jest intensywnie rubinowoczerwona (nie brunatna, nie zielona), pachnie żywicznie i ziołowo, w smaku jest gorzka i ściągająca. Czerwony kolor to jedyny wiarygodny wskaźnik, że hyperycyna przeszła do roztworu.

Przeciwwskazania

Użyte zioła