Nalewka z dziurawca na melancholię i żołądek

Metryczka

• Typ: Nalewka
• Kategoria: Sen i uspokojenie
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 30 minut pracy + 4 tygodnie maceracji + 4 dni klarowania
• Wydajność: ok. 450–480 ml nalewki
• Sezon: Lipiec–sierpień, w pełni kwitnienia (tradycyjnie w okolicach 24 czerwca — stąd „ziele św. Jana”), zbiór w słoneczny dzień po obeschnięciu rosy, ścinamy górne 15–20 cm pędu

Składniki

• 100 g suszonego kwitnącego ziela dziurawca (same szczyty pędów z kwiatami i pąkami, bez zdrewniałych łodyg) lub 250 g świeżego surowca
• 500 ml alkoholu 60% (spirytus 95% rozcieńczony wodą przegotowaną w proporcji 3 części spirytusu na 2 części wody)
• 1 słój szklany 1 l z zakrętką
• gaza lub gęste sitko oraz lejek
• ciemna butelka 500 ml z korkiem lub zakrętką

Przygotowanie

1. Susz przejrzyj i odrzuć zdrewniałe łodygi — do nalewki idą wyłącznie kwiaty, pąki i najwyższe listki, bo to w nich siedzi hyperycyna.
2. Surowiec rozetrzyj lekko w dłoniach lub potnij nożyczkami na kawałki 1–2 cm, żeby rozerwać zbiorniczki wydzielnicze; nie mel na pył, bo później nie da się przesączyć.
3. Przygotuj alkohol 60%: odmierz 300 ml spirytusu 95% i dolej 200 ml wody przegotowanej, ostudzonej. Mieszanina lekko się nagrzeje — odstaw ją do wystygnięcia.
4. Przełóż surowiec do słoja i zalej alkoholem tak, żeby ziele było przykryte na 2–3 cm. Jeśli susz wypływa, dociśnij go czystym szklanym ciężarkiem.
5. Zakręć słój i odstaw w ciemne miejsce o temperaturze 18–22 °C na 4 tygodnie. Wstrząsaj codziennie przez pierwszy tydzień, potem co 2–3 dni.
6. Po 10–14 dniach maceracji płyn powinien być intensywnie czerwony lub czerwonobrunatny — to znak, że hyperycyna przeszła do wyciągu. Jeśli po 2 tygodniach nalewka jest tylko zielonożółta, surowiec był zebrany za późno albo przesuszony w zbyt wysokiej temperaturze.
7. Po 4 tygodniach przecedź przez gazę złożoną poczwórnie, mocno wyciśnij ziele, a wyciśnięty płyn dołącz do reszty.
8. Odstaw nalewkę na 3–4 dni w chłodne miejsce, żeby opadł osad, po czym zlewaj znad osadu do ciemnej butelki.
9. Opisz butelkę: nazwa, data zalania, data zlania, stężenie alkoholu.

Dawkowanie

Dorośli: 20–30 kropli (ok. 1 ml) w 50 ml letniej wody, 3 razy dziennie. Przy dolegliwościach żołądkowych i niestrawności — 15 minut przed posiłkiem; przy obniżonym nastroju i napięciu nerwowym — rano, w południe i wczesnym popołudniem (ostatnia dawka nie później niż o 17:00, bo u części osób dziurawiec działa lekko pobudzająco i utrudnia zasypianie). Efekt psychotropowy narasta stopniowo — ocena skuteczności możliwa najwcześniej po 3–4 tygodniach. Kuracja: 6–8 tygodni, następnie minimum 2 tygodnie przerwy. Nie stosować doraźnie „na już” — dziurawiec nie działa natychmiastowo.

Przechowywanie

Przechowywać w ciemnej butelce ze szkła oranżowego lub brunatnego, w temperaturze 10–20 °C, z dala od światła. Hyperycyna jest wybitnie światłoczuła — nalewka trzymana w przezroczystej butelce na parapecie traci aktywność w kilka tygodni. Nie przelewać do plastiku (lipofilna hyperforyna wiąże się z tworzywem). Butelkę trzymać szczelnie zamkniętą, bo odparowanie alkoholu obniża stężenie i grozi pleśnieniem osadu na dnie.

Trwałość

24 miesiące w ciemnej butelce; po tym czasie hyperycyna rozkłada się i nalewka blaknie do brunatnej barwy — traci wtedy działanie psychotropowe, choć nadal działa żołądkowo

Wskazówki

Najczęstszy błąd to zbiór za późno — po przekwitnięciu, gdy zawiązują się torebki nasienne, zawartość hyperycyny gwałtownie spada. Test jest prosty: rozetrzyj pąk między palcami, muszą zabarwić się na czerwono. Drugi błąd to suszenie w słońcu lub w piekarniku powyżej 40 °C — hyperforyna jest nietrwała i rozkłada się. Trzeci to użycie za słabego alkoholu: na wódce 40% wyciągniesz garbniki i flawonoidy (żołądek), ale nie wyciągniesz porządnie hyperforyny (nastrój) — jeśli robisz nalewkę wyłącznie na niestrawność, 40% wystarczy. Świeże ziele zawiera wodę, więc przy zalewaniu świeżego surowca użyj alkoholu 70%, żeby po zmieszaniu z sokiem komórkowym stężenie końcowe nie spadło poniżej 50%. Gotową nalewkę poznasz po głębokiej rubinowej barwie i lekko żywicznym, gorzkawym zapachu. Jeśli po zlaniu nalewka mętnieje przy dolaniu do wody — to normalne, wytrącają się żywice. Nie zastępuj dziurawca zwyczajnego dziurawcem czteroboczkowym z rowu — ma inny profil i słabiej działa.

Przeciwwskazania

Użyte zioła