Nalewka z męczennicy (passiflory) na niepokój

Metryczka

• Typ: Nalewka
• Kategoria: Sen i uspokojenie
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 25 minut pracy + 3 tygodnie maceracji + 3 dni klarowania
• Wydajność: ok. 300–330 ml gotowej nalewki
• Sezon: ziele: lipiec–wrzesień, w okresie kwitnienia i zawiązywania owoców — wtedy zawartość flawonoidów jest najwyższa. W Polsce Passiflora incarnata bywa uprawiana, ale wymarza — w praktyce najczęściej kupuje się susz. Nalewkę można nastawić o każdej porze roku, byle z surowca nie starszego niż rok.

Składniki

• 80 g suszonego ziela męczennicy cielistej (Passiflorae herba) — łodygi, liście, wąsy czepne, ewentualnie kwiaty
• 400 ml alkoholu 50% (zmieszaj 210 ml spirytusu 95% z 190 ml przegotowanej i wystudzonej wody)
• słój z ciemnego szkła o pojemności 1 l, wyparzony i całkowicie suchy
• gaza (4 warstwy), lejek, ciemna butelka 500 ml z kroplomierzem

Przygotowanie

1. Ziele passiflory rozdrobnij do frakcji ok. 3–5 mm — nożem albo w młynku na krótkich impulsach. Ziele jest łykowate i wąsy czepne potrafią się skłębić, więc rozdrobnienie ma tu realne znaczenie dla ekstrakcji.
2. Przygotuj alkohol 50%: 210 ml spirytusu 95% + 190 ml przegotowanej, wystudzonej wody. Optimum dla passiflory to 40–60% — flawonoidy C-glikozydowe potrzebują sporo wody, więc mocny spirytus wyciągnie ich mniej, nie więcej.
3. Wsyp rozdrobnione ziele do suchego słoja. Proporcja to 1 część surowca na 5 części alkoholu (80 g : 400 ml).
4. Zalej alkoholem. Suche ziele pęcznieje i po godzinie może wystawać ponad płyn — sprawdź i dolej alkoholu tak, żeby surowiec był przykryty co najmniej 2 cm warstwą.
5. Zakręć, wstrząśnij i odstaw w ciemne miejsce o temperaturze 18–22 °C.
6. Maceruj 3 tygodnie, wstrząsając codziennie przez pierwsze 10 dni, potem co 2–3 dni.
7. Odcedź przez gazę złożoną na 4 warstwy i mocno wyciśnij surowiec — łykowate ziele zatrzymuje dużo płynu.
8. Odstaw na 3 dni w chłodzie, aż opadnie osad, a potem zlej znad osadu do ciemnej butelki z kroplomierzem.
9. Opisz butelkę: nazwa, moc alkoholu (50%), data nastawu i zlania.

Dawkowanie

Dorośli: 20–40 kropli (ok. 1–2 ml) w pół szklanki letniej wody, 2–3 razy dziennie, po posiłkach. Doraźnie przy nasilonym niepokoju: 40 kropli jednorazowo; efekt zwykle odczuwalny po 30–45 minutach. Przy trudnościach w zasypianiu z powodu gonitwy myśli: 40–60 kropli na 30–60 minut przed snem. Maksymalnie 6 ml (ok. 150 kropli) na dobę. Kuracja: 2–4 tygodnie; passiflora działa doraźnie od pierwszej dawki, ale przy zaburzeniach snu efekt bywa najlepszy dopiero po tygodniu regularnego stosowania. Po 4 tygodniach zrób co najmniej tydzień przerwy. Nie stosować dłużej niż 2 miesiące ciągiem. Dzieciom nie podawać — preparat alkoholowy; u młodzieży powyżej 12 lat wyłącznie po konsultacji z lekarzem i w formie bezalkoholowej (napar).

Przechowywanie

Ciemna butelka szklana, szczelnie zamknięta, w chłodnym i ciemnym miejscu (10–20 °C). Światło rozkłada flawonoidy i nalewka brunatnieje. Przy alkoholu o mocy 50% osad wytrąca się przez pierwsze tygodnie — jeśli po zlaniu pojawi się kolejny, zlej ponownie; sam osad nie jest wadą, ale zmętnienie z kwaśnym zapachem albo kożuch na powierzchni oznaczają, że alkohol został rozcieńczony (mokry słój, mokry surowiec) i preparat trzeba wyrzucić. Butelka z kroplomierzem musi być poza zasięgiem dzieci.

Trwałość

2–3 lata w ciemnej, szczelnie zamkniętej butelce; przy alkoholu 50% (a nie 70%) trwałość jest nieco krótsza — po 2 latach oceniaj zapach i klarowność

Wskazówki

Najczęstszy błąd: użycie alkoholu 70–95% w przekonaniu, że mocniejszy wyciągnie więcej. Przy passiflorze jest odwrotnie — kluczowe flawonoidy C-glikozydowe są dobrze rozpuszczalne w mieszaninie wodno-alkoholowej i przy 95% zostają w surowcu. Trzymaj się 40–60%. Drugi błąd: kupno surowca opisanego po prostu jako passiflora — w handlu ogrodniczym najczęściej sprzedaje się Passiflora caerulea (męczennica błękitna, popularna roślina doniczkowa), która NIE jest surowcem leczniczym i nie ma udokumentowanego działania przeciwlękowego, a zawiera więcej glikozydów cyjanogennych. Do preparatów bierz wyłącznie Passiflora incarnata — kupuj w sklepie zielarskim, z nazwą łacińską na opakowaniu. Trzeci błąd: nierozdrobnione, poskręcane ziele, przez które ekstrakcja jest pozorna. Passiflora ma słaby, siankowaty zapach — brak intensywnego aromatu nie jest tu (w odróżnieniu od melisy czy lawendy) dowodem złego surowca; oceniaj raczej barwę: dobry susz jest szarozielony, nie brunatny. Udana nalewka ma barwę oliwkowo-brązową, słabo wyrazisty, trawiasty zapach i lekko gorzki, cierpki smak. Passiflora dobrze łączy się z melisą (napięcie z objawami żołądkowymi), z kozłkiem (bezsenność — kozłek usypia, passiflora zdejmuje lęk) i z chmielem. Jeśli robisz nalewkę mieszaną, nie zmieniaj proporcji 1:5, tylko podziel 80 g surowca między zioła.

Przeciwwskazania

Użyte zioła