Nalewka z nagietka na trudno gojące się rany

Nalewka z nagietka na trudno gojące się rany

Nalewka

Nalewka nagietkowa to najstarszy i najlepiej udokumentowany preparat do zewnętrznego leczenia ran w polskim zielarstwie — do dziś znajduje się w recepturze aptecznej jako Tinctura Calendulae. Koszyczki nagietka zawierają estry faradiolu, flawonoidy i karotenoidy, które przyspieszają ziarninowanie i naskórkowanie, ograniczają stan zapalny i hamują rozwój bakterii w ranie. Preparat sprawdza się przy ranach, które goją się źle: owrzodzeniach podudzi, odleżynach, pękających kącikach ust, stanach zapalnych po zabiegach i przy zainfekowanych otarciach. Nalewki nigdy nie stosuje się na ranę wprost — zawsze rozcieńczoną, bo czysty alkohol niszczy świeżą ziarninę, którą chcemy odbudować.

Metryczka

  • Typ: Nalewka
  • Kategoria: Skóra i włosy
  • Trudność: łatwy
  • Czas przygotowania: 40 minut pracy + 12 godzin podwiądania + 3 tygodnie maceracji
  • Wydajność: ok. 200–220 ml nalewki (starcza na ok. 4 litry roztworu do przemywania)
  • Sezon: Czerwiec–wrzesień, przez cały okres kwitnienia nagietka; najbogatsze w żywicę są kwiaty z lipca i sierpnia, zbierane w południe słonecznego dnia. Nagietek kwitnie tym obficiej, im częściej się go obrywa, więc zbiór można powtarzać co kilka dni aż do pierwszych przymrozków.

Składniki

  • 50 g suszonych koszyczków nagietka (lub 150 g świeżych, podwiędniętych kwiatów)
  • 250 ml spirytusu rozcieńczonego do 70% (ok. 182 ml spirytusu 96% + 68 ml wody przegotowanej)
  • 1 słoik z zakrętką o pojemności 500 ml
  • gaza, sitko
  • ciemna butelka 250 ml
  • do stosowania: przegotowana, ostudzona woda lub sól fizjologiczna 0,9% do rozcieńczania

Przygotowanie

  1. Zbierz kwiaty nagietka w słoneczny dzień, po obeschnięciu rosy, gdy koszyczki są w pełni rozwinięte; użyj całych koszyczków, nie samych płatków.
  2. Świeże kwiaty podwiądź 12 godzin w cieniu i przewiewie — świeży kwiat zawiera dużo wody, która rozcieńczyłaby alkohol poniżej progu antyseptycznego.
  3. Przygotuj alkohol 70%: odmierz 182 ml spirytusu 96% i dolej 68 ml wody przegotowanej, ostudzonej. To stężenie jest kluczowe — 70% wyciąga triterpeny i jednocześnie samo działa odkażająco.
  4. Włóż koszyczki do słoika i zalej alkoholem, przykrywając surowiec warstwą płynu na 2 cm (proporcja 1:5).
  5. Zakręć, opisz datą i odstaw w ciemne miejsce w temperaturze pokojowej na 3 tygodnie (21 dni).
  6. Wytrząsaj słoik raz dziennie — po kilku dniach płyn przybiera głęboką pomarańczowo-rubinową barwę.
  7. Przecedź przez sitko wyłożone podwójną gazą i mocno wyciśnij kwiaty.
  8. Odstaw na 2 dni do sklarowania, zlej znad osadu do ciemnej butelki.
  9. Opisz butelkę: nazwa, stężenie 70%, proporcja 1:5, data oraz duży dopisek WYŁĄCZNIE ZEWNĘTRZNIE.

Dawkowanie

PREPARAT WYŁĄCZNIE DO STOSOWANIA ZEWNĘTRZNEGO — nie podawać doustnie, nie zakraplać do oczu, nie stosować dowewnętrznie na błony śluzowe pochwy. Nie stosować nierozcieńczonej nalewki bezpośrednio na otwartą ranę: 70-procentowy alkohol pali, wywołuje ból i niszczy nowo tworzącą się ziarninę, opóźniając gojenie. Do przemywania ran i owrzodzeń: 1 łyżeczka (5 ml) nalewki na 100 ml przegotowanej, ostudzonej wody lub soli fizjologicznej. Nasączyć jałowy gazik i delikatnie oczyścić ranę, 2 razy dziennie przy zmianie opatrunku. Okłady na trudno gojące się owrzodzenia i odleżyny: 1 łyżka (15 ml) na 250 ml wody, gazik przykładany na 15 minut, 2 razy dziennie. Płukanie jamy ustnej (afty, stany zapalne dziąseł): 1 łyżeczka na szklankę letniej wody, płukać 30 sekund i wypluć, 3 razy dziennie. Skóra nieuszkodzona wokół rany, stany zapalne, trądzik: 1 łyżeczka na 50 ml wody, przemywać wacikiem raz dziennie. Czas stosowania na jedną ranę: do 3 tygodni; brak poprawy po 2 tygodniach oznacza konieczność wizyty u lekarza.

Przechowywanie

Ciemna butelka, szafka, temperatura pokojowa, poza zasięgiem dzieci — pomarańczowa barwa i słodkawy zapach mogą zwieść dziecko, a preparat jest niejadalny. Rozcieńczonej nalewki nie przechowuje się: roztwór wodny traci działanie odkażające i sam staje się pożywką dla bakterii, więc przygotowuje się go na każde przemycie osobno. Butelkę trzymać z dala od światła — na słońcu karotenoidy blakną i nalewka z rubinowej robi się słomkowa, tracąc znaczną część aktywności.

Trwałość

3 lata w ciemnej butelce; roztwór roboczy (rozcieńczony wodą) zużyć w ciągu doby

Wskazówki

Największy błąd to zalanie surowca alkoholem 40% w przekonaniu, że słabszy będzie łagodniejszy — triterpeny nagietka są słabo rozpuszczalne w wodzie i przy 40% zostają w kwiatach; potrzebujesz 70%. Drugi błąd: mycie kwiatów. Nagietek chłonie wodę jak gąbka, a wprowadzona woda rozcieńcza nalewkę i grozi pleśnią; kwiaty się otrzepuje, nie płucze. Trzeci: używanie samych pomarańczowych płatków, bo ładniej wyglądają — lecznicza część to cały koszyczek z dnem kwiatowym, gdzie siedzi żywica i triterpeny; poznasz dobry surowiec po tym, że palce po zbiorze są lepkie i pachną żywicą. Udana nalewka ma barwę ciemnopomarańczową do rubinowej, jest przejrzysta i pod światło wyraźnie czerwona; jasnożółta oznacza stary surowiec albo za słaby alkohol. Jeżeli potrzebujesz preparatu bezalkoholowego (dla dziecka, na dużą powierzchnię, na twarz), zrób z tych samych kwiatów macerat olejowy 1:5 w oliwie — nalewki nie da się rozcieńczyć do postaci bezalkoholowej. Kwiaty po odcedzeniu wyrzuć: drugi zalew daje wyciąg o nieznanej mocy, a przy preparacie na rany to niedopuszczalne.

Przeciwwskazania

Użyte zioła

Komentarze

Brak komentarzy. Bądź pierwszą osobą, która się wypowie.

Zaloguj się, aby dodać komentarz.