Nalewka z pączków sosny na kaszel

Nalewka

Nalewka z młodych pączków (gemmae) i wiosennych pędów sosny zwyczajnej to klasyk polskiego zielarstwa oddechowego. Pączki sosnowe zawierają olejek eteryczny bogaty w alfa- i beta-pinen, limonen i borneol, do tego żywice, gorycze i sporo witaminy C — działają wykrztuśnie, sekretolitycznie (rozrzedzają gęstą wydzielinę), odkażająco i przeciwzapalnie na błonę śluzową oskrzeli. Etanol wyciąga z surowca zarówno olejek, jak i żywice, których wodny napar w ogóle nie ruszy, dlatego nalewka jest przy suchym, męczącym kaszlu i zalegającej flegmie skuteczniejsza od herbatki. Robi się ją raz w roku, w maju — w innym terminie surowca po prostu nie ma.

Metryczka

Typ: Nalewka
Kategoria: Drogi oddechowe
Trudność: łatwy
Czas przygotowania: 45 minut pracy + 4 tygodnie maceracji + 2 tygodnie klarowania
Wydajność: ok. 950–1000 ml gotowej nalewki (ok. 190 dawek po 5 ml)
Sezon: maj (rzadziej koniec kwietnia w cieplejsze lata) — pączki i młode pędy tuż po ruszeniu wegetacji, jasnozielone, o długości 2–5 cm; okno zbioru trwa realnie 2–3 tygodnie

Składniki

200 g świeżych pączków sosny zwyczajnej z młodymi pędami (zebranych w maju, długość 2–5 cm)
1000 ml alkoholu 60% (spirytus rektyfikowany 95% rozcieńczony wodą przegotowaną: 630 ml spirytusu + 370 ml wody)
100 g miodu lipowego lub spadziowego (opcjonalnie, do dosłodzenia po maceracji)
słój o pojemności min. 1,5 l z zakrętką
gaza i lejek do filtracji

Przygotowanie

Zbierz pączki i młode pędy w maju, gdy mają 2–5 cm długości, są jasnozielone, jędrne i wyraźnie żywiczne w dotyku. Zdrewniałe, ciemne pędy z zeszłego roku są bezużyteczne.
Nie myj surowca w wodzie — spłukujesz wtedy żywicę i olejek. Przebierz ręcznie, usuń zanieczyszczenia, igliwie i owady.
Potnij pędy nożem na kawałki 0,5–1 cm. Sok żywiczny sklei ci nóż — przetrzyj ostrze olejem, nie wodą.
Włóż surowiec do słoja i zalej 1000 ml alkoholu 60% tak, żeby był przykryty co najmniej 2 cm warstwą płynu. Proporcja to 1 część surowca na 5 części alkoholu.
Zakręć słój i odstaw w ciemne miejsce o temperaturze 18–22 °C na 4 tygodnie. Wstrząsaj co 2–3 dni.
Po 4 tygodniach zlej płyn znad surowca, a resztę odciśnij przez gazę. Nalewka będzie żółtozielona i mocno pachnąca żywicą.
Przefiltruj przez podwójną warstwę gazy lub filtr do kawy — żywice tworzą osad, który przy każdym wstrząśnięciu butelki mętnieje.
Opcjonalnie rozpuść 100 g miodu w niewielkiej ilości ciepłej (maks. 40 °C) nalewki i dolej do całości; wymieszaj.
Przelej do ciemnych butelek, zakorkuj szczelnie i odstaw jeszcze na 2 tygodnie do sklarowania. Zlej znad osadu. Opisz etykietą: nazwa, moc alkoholu, data.

Dawkowanie

Dorośli: 1 łyżeczka (5 ml) nalewki rozcieńczona w pół szklanki ciepłej wody lub herbaty, 3 razy dziennie po jedzeniu, w trakcie infekcji. Nie pić czystej — nierozcieńczona podrażnia śluzówkę żołądka i przełyku. Kuracja: przez czas trwania kaszlu, maksymalnie 3 tygodnie bez przerwy. Dzieci powyżej 12 lat: 2,5 ml (pół łyżeczki) rozcieńczone, 2 razy dziennie, wyłącznie po konsultacji z lekarzem. Dzieci poniżej 12 lat: NIE STOSOWAĆ — to preparat alkoholowy. Zewnętrznie: nalewkę można rozcieńczyć 1:3 wodą i wcierać w klatkę piersiową i plecy 1–2 razy dziennie jako rozgrzewająco-wykrztuśne wcieranie (nie u dzieci poniżej 2 lat — pineny mogą wywołać skurcz krtani).

Przechowywanie

Ciemne butelki szklane, szczelnie zakorkowane, w chłodnym miejscu (10–18 °C), bez dostępu światła — światło rozkłada pineny i limonen. Nie przechowuj w plastiku: olejki terpenowe wypłukują z niego zmiękczacze. Naturalny osad żywiczny na dnie jest normalny, ale jeśli nalewka staje się mętna, zmienia zapach na zjełczały lub ostry jak terpentyna — wylej ją.

Trwałość

3 lata w ciemnej, szczelnie zamkniętej butelce; po tym czasie olejki eteryczne utleniają się, nalewka ciemnieje i gorzknieje, tracąc działanie wykrztuśne

Wskazówki

Najczęstszy błąd to zbiór za późno: w czerwcu pędy są już zdrewniałe, mają mało olejku i nalewka wychodzi wodnista i bez zapachu. Właściwy surowiec ugnieciony w palcach zostawia na nich lepką, pachnącą żywicę. Drugi błąd to mycie pączków — traci się wtedy dokładnie to, po co się je zbierało. Alkohol 60% to optymalne stężenie: 40% nie wyciągnie żywic i po miesiącu zobaczysz je jako nierozpuszczony kożuch, a 95% zbyt mocno denaturuje i daje nalewkę ostrą jak rozpuszczalnik. Nie zbieraj pączków ze szczytowego pąka młodych sosen — okaleczasz drzewo; bierz z pędów bocznych i nigdy więcej niż kilka procent pędów z jednego drzewa. Zbiór wyłącznie z lasu poza pasem przy drodze (min. 100 m od jezdni) — sosna kumuluje ołów i węglowodory z powietrza. Dobrze zrobiona nalewka jest klarowna, żółtozielona do bursztynowej, pachnie lasem i żywicą, w smaku jest wyraźnie żywiczna z gorzkim finiszem. Jeśli wyszła brunatna i pachnie stęchlizną — surowiec był zawilgocony albo słój nie był szczelny. Zamiast sosny zwyczajnej można użyć pączków sosny czarnej lub limby, ale limba jest chroniona.

Przeciwwskazania

Nie stosować doustnie u dzieci poniżej 12 lat, u kobiet w ciąży i karmiących piersią (zawartość alkoholu), u osób uzależnionych od alkoholu i w chorobach wątroby. Nie stosować przy astmie oskrzelowej, spastycznym zapaleniu oskrzeli i krztuścu — olejki terpenowe mogą sprowokować skurcz oskrzeli. Nie stosować przy chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy oraz refluksie w fazie zaostrzenia. Ostrożnie przy chorobach nerek — pineny wydalane są przez nerki i w dużych dawkach podrażniają miąższ; nie przekraczać dawki i czasu kuracji. Nie łączyć z metronidazolem, disulfiramem, lekami przeciwcukrzycowymi i nasennymi (alkohol). Nie stosować przed prowadzeniem pojazdów. Miejscowo: nie nakładać na uszkodzoną skórę, nie stosować u niemowląt i małych dzieci na twarz i klatkę piersiową. Kaszel utrzymujący się dłużej niż 3 tygodnie, kaszel z krwią, z gorączką powyżej 38,5 °C, z dusznością lub ubytkiem masy ciała wymaga natychmiastowej diagnostyki lekarskiej — nalewka nie zastępuje leczenia zapalenia płuc ani antybiotyku.

Użyte zioła

Komentarze

Brak komentarzy. Bądź pierwszą osobą, która się wypowie.

Zaloguj się, aby dodać komentarz.