Napar z mięty pieprzowej na wzdęcia i skurcze jelit

Metryczka

• Typ: Napar
• Kategoria: Trawienie i wątroba
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 15 minut
• Wydajność: 1 szklanka naparu (250 ml), 1 porcja
• Sezon: lipiec–sierpień (zbiór liścia tuż przed kwitnieniem i na początku kwitnienia — wtedy zawartość mentolu w olejku jest najwyższa; ścinać ziele w słoneczny dzień, w godzinach przedpołudniowych, po obeschnięciu rosy, a liść obrywać po podsuszeniu; suszyć w cieniu i przewiewie, w temperaturze do 35 °C — wyższa wypędza olejek, a liść czernieje)

Składniki

• 1 czubata łyżka (ok. 2 g) suszonego liścia mięty pieprzowej (Menthae piperitae folium), lekko roztartego
• 250 ml wrzącej wody (95–100 °C)
• opcjonalnie: 1 łyżeczka miodu, dodana po ostudzeniu naparu poniżej 40 °C

Przygotowanie

1. Odmierz 1 czubatą łyżkę (ok. 2 g) suszonego liścia. Roztrzyj go krótko w dłoni — chodzi o naruszenie blaszki liściowej i włosków wydzielniczych, w których siedzi olejek. Nie mielić na proszek.
2. Wsyp do szklanki lub czajniczka wygrzanego wrzątkiem.
3. Zalej 250 ml wody o temperaturze 95–100 °C.
4. Natychmiast przykryj naczynie spodkiem lub pokrywką. Mentol jest bardzo lotny — napar parzony bez przykrycia traci większość działania rozkurczowego, a zapach, który czujesz w kuchni, to dosłownie ulatniający się lek.
5. Parz 10 minut. Nie dłużej niż 15 — mięta jest bogata w garbniki i przeparzona daje napar wyraźnie cierpki i ściągający, co paradoksalnie może nasilić dyskomfort brzucha.
6. Przecedź przez sitko, lekko dociskając liście.
7. Pij ciepły (nie wrzący), powoli, w ciągu 5–10 minut. Miód dodaj po ostudzeniu poniżej 40 °C.

Dawkowanie

Dorośli: 1 szklanka naparu (250 ml) 2–3 razy dziennie. Przy wzdęciach i uczuciu pełności — 20–30 minut PO posiłku. Przy skurczach jelit i zespole jelita drażliwego — 30 minut PRZED posiłkiem, żeby mentol zdążył zadziałać rozkurczowo, zanim treść pokarmowa ruszy przez jelito. Doraźnie przy silnym skurczu: 1 szklanka od razu, pita powoli, małymi łykami; ulga zwykle po 20–30 minutach. Kuracja przy przewlekłych dolegliwościach: 2–3 szklanki dziennie przez 3–4 tygodnie, potem 1–2 tygodnie przerwy. Maksymalnie 3 szklanki (ok. 6 g suszu) na dobę. Nie pić na noc bezpośrednio przed położeniem się — pozycja leżąca plus rozluźniony zwieracz przełyku to gotowy przepis na zgagę. Dzieci: 4–8 lat — 50–100 ml raz dziennie; 8–12 lat — 100–150 ml 1–2 razy dziennie; powyżej 12 lat — dawka dorosłych. Dzieci poniżej 4. roku życia: NIE stosować (patrz przeciwwskazania). Ciąża: 1 szklanka dziennie naparu z liścia jest uznawana za dopuszczalną i bywa stosowana przy nudnościach, ale nie przekraczać tej ilości i nie stosować olejku miętowego.

Przechowywanie

Napar przygotowuj świeżo — mentol ulatnia się z otwartego naczynia w ciągu godzin, a ostudzony i odkryty napar po pół dnia jest już tylko gorzkawą herbatką z garbnikami. Nadmiar trzymaj maksymalnie 12 godzin w lodówce, w szczelnym słoiku. Suszony liść przechowuj w szczelnie zamkniętym słoiku z ciemnego szkła lub w blaszanej puszce, w suchym miejscu, do 20 °C, z dala od światła. Mięta jest surowcem kruchym i lotnym — im dłużej leży rozdrobniona i w kontakcie z powietrzem, tym mniej z niej zostaje. Susz w postaci pyłu z torebek ekspresowych ma zwykle śladową zawartość olejku. Test: rozetrzyj szczyptę w palcach — dobra mięta natychmiast uderza ostrym, chłodzącym zapachem; jeśli pachnie „sianem”, jest do wyrzucenia.

Trwałość

napar — do 12 godzin w lodówce; suszony liść — 12 miesięcy w szczelnym, ciemnym opakowaniu

Wskazówki

Najczęstszy błąd: parzenie bez przykrycia — cały mentol wychodzi z parą, a to on odpowiada za działanie rozkurczowe. Drugi błąd: przeparzanie „na mocniej”. Mięta po 15 minutach oddaje już głównie garbniki: napar robi się ciemny, cierpki, ściągający i u wrażliwych osób sam w sobie potrafi nasilić dyskomfort jelitowy. Trzeci błąd: picie mięty przy refluksie — jeśli po herbatce miętowej czujesz pieczenie za mostkiem, to nie zbieg okoliczności, tylko mechanizm; odstaw ją i sięgnij po rumianek. Czwarty błąd: mylenie mięty pieprzowej z miętą polną lub miętą zieloną. Mięta pieprzowa (Mentha × piperita) to mieszaniec o wysokiej zawartości mentolu — tylko ona daje pełny efekt rozkurczowy; mięta zielona (Mentha spicata) zawiera głównie karwon i jest wyraźnie słabsza. Uprawiając miętę, rozmnażaj ją z rozłogów sprawdzonej odmiany, a nie z nasion — z nasion wyrastają mieszańce o przypadkowym składzie olejku. Jak poznać, że wyszło: napar jest jasny, zielonkawozłocisty, klarowny, o ostrym, chłodzącym zapachu; w ustach daje wyraźne uczucie chłodu (to receptory TRPM8, nie temperatura), smak jest lekko gorzkawy, ale nie ściągający. Napar ciemny i cierpki = przeparzony. Napar bez chłodzenia w ustach = zwietrzały susz. Czym wzmocnić: przy silnych wzdęciach dodaj do parzenia 1 łyżeczkę rozgniecionego owocu kminku lub kopru włoskiego; przy skurczach ze stanem zapalnym — 1 łyżkę kwiatu rumianku. Przy zespole jelita drażliwego napar bywa niewystarczający — standardem są tam kapsułki dojelitowe z olejkiem miętowym, które uwalniają mentol dopiero w jelicie, a nie w żołądku (co pozwala ominąć problem zgagi).

Przeciwwskazania

Użyte zioła