Napar z szałwii do płukania gardła przy anginie

Napar

Liść szałwii lekarskiej to podstawowy surowiec do płukanek jamy ustnej i gardła — łączy trzy działania potrzebne przy anginie: ściągające (garbniki, 3–8%), przeciwbakteryjne i przeciwzapalne (olejek eteryczny z tujonem, cyneolem i kamforą) oraz miejscowo znieczulające. Garbniki obkurczają obrzękniętą, przekrwioną błonę śluzową migdałków i wytwarzają na niej cienką warstwę ochronną, przez co ból przy przełykaniu wyraźnie maleje. Napar do płukania robi się mocniejszy niż napar do picia — na płukankę stosuje się dwukrotnie większą ilość surowca, bo działa on wyłącznie miejscowo, przez kontakt z błoną śluzową. Płukanka szałwiowa jest leczeniem objawowym i wspomagającym: przy anginie paciorkowcowej nie zastępuje antybiotyku, ale skraca i łagodzi dolegliwości bólowe.

Metryczka

Typ: Napar
Kategoria: Drogi oddechowe
Trudność: łatwy
Czas przygotowania: 20 minut (15 minut parzenia + studzenie)
Wydajność: 250 ml — jedna sesja płukania (ok. 5 porcji po 50 ml)
Sezon: czerwiec–wrzesień (zbiór liścia szałwii przed kwitnieniem i tuż po nim, w słoneczny dzień po obeschnięciu rosy); suszyć w cieniu w temperaturze do 35 °C, aby zachować olejek

Składniki

2 czubate łyżki (ok. 6 g) suszonego liścia szałwii lekarskiej
250 ml wrzącej wody (1 szklanka)
1 płaska łyżeczka soli kamiennej lub morskiej (opcjonalnie, do wersji ściągająco-osmotycznej)
1 łyżeczka miodu (opcjonalnie, tylko dla dorosłych i dzieci powyżej 1. roku życia)

Przygotowanie

Odmierz 2 czubate łyżki suszonego liścia szałwii i przełóż do kubka lub słoika o pojemności min. 300 ml.
Zagotuj wodę i odczekaj ok. 1 minutę, aby temperatura spadła do ok. 90–95 °C — wrzątek prosto z czajnika ulatnia zbyt dużo olejku eterycznego.
Zalej surowiec 250 ml wody i NATYCHMIAST przykryj naczynie spodkiem lub pokrywką — olejek eteryczny jest lotny i bez przykrycia ucieka razem z parą.
Parz 15 minut pod przykryciem, bez mieszania.
Przecedź przez gęste sitko lub gazę, dokładnie odciskając liście — w nich zostaje najwięcej garbników.
Jeśli robisz wersję z solą, rozpuść 1 płaską łyżeczkę soli w gorącym jeszcze naparze i wymieszaj do całkowitego rozpuszczenia.
Ostudź napar do temperatury ok. 35–40 °C (letniej, przyjemnej dla gardła) — gorąca płukanka dodatkowo drażni zapalną błonę śluzową, zimna obkurcza naczynia i utrudnia płukanie.
Płucz gardło porcją ok. 50 ml: nabierz łyk, odchyl głowę do tyłu i gardłuj przez 30–60 sekund, po czym wypluj. Powtórz do zużycia całej szklanki (ok. 5 porcji).
Przez 20–30 minut po płukaniu nie pij i nie jedz, żeby nie zmyć warstwy garbnikowej z migdałków.

Dawkowanie

Dorośli i młodzież: płukać gardło 4–6 razy dziennie po 50 ml naparu, każdorazowo gardłując 30–60 sekund; obowiązkowo rano po wstaniu i wieczorem przed snem. Kurację prowadzić przez cały czas trwania objawów, zwykle 5–7 dni; nie dłużej niż 2 tygodnie bez przerwy. Dzieci od 6. roku życia (potrafiące bezpiecznie płukać i wypluwać): napar rozcieńczony pół na pół przegotowaną wodą, 3–4 razy dziennie. Dzieci poniżej 6 lat: NIE stosować do płukania — nie kontrolują odruchu połykania i połkną napar. Naparu do płukania NIE POŁYKAĆ — jest dwukrotnie mocniejszy niż napar do picia i zawiera dużo tujonu.

Przechowywanie

Przechowuj w czystym, zakręconym słoiku w lodówce (2–8 °C). Przed użyciem podgrzej porcję do letniej temperatury (w kąpieli wodnej, nie w mikrofali). Napar zostawiony na blacie w cieple mętnieje i po kilku godzinach zaczyna fermentować — taką płukanką wprowadzisz do gardła dodatkowe bakterie zamiast je zwalczać. Nie przygotowuj zapasu na kilka dni.

Trwałość

24 godziny w lodówce; najlepiej zużyć w ciągu 12 godzin, bo napar bez konserwantu szybko zasiedlają bakterie

Wskazówki

Najczęstszy błąd to parzenie bez przykrycia — z parą ucieka wtedy większość olejku eterycznego, czyli frakcja przeciwbakteryjna, i zostaje sama garbnikowa „herbata”. Drugi błąd to zalewanie surowca bulgoczącym wrzątkiem: odczekaj minutę. Trzeci — zbyt krótkie płukanie; kontakt płukanki z migdałkami przez 5 sekund nie daje nic, potrzeba pełnych 30–60 sekund. Dobrze zrobiony napar jest wyraźnie brunatnozielony, mocno gorzkawo-ściągający w smaku i zostawia w ustach uczucie „ściągnięcia” — jeśli jest jasny i mdły, dałeś za mało surowca albo surowiec jest stary (szałwia traci olejek po roku przechowywania; rozetrzyj liść w palcach — powinien mocno, kamforowo pachnieć). Sól wzmacnia działanie osmotyczne i pomaga ściągać wysięk z migdałków, ale u osób z podrażnionym gardłem może szczypać — wtedy ją pomiń. Miód dodawaj dopiero do letniego naparu (powyżej 40 °C traci enzymy) i tylko jeśli płukankę stosujesz jako gargarę „na koniec”, przetrzymując ją chwilę w gardle. Zamiennik przy braku szałwii: napar z kory dębu (garbniki) plus rumianek (przeciwzapalnie) — patrz przepis na mieszankę do płukania gardła.

Przeciwwskazania

Nie połykać płukanki. Nie stosować doustnie ani w płukankach w ciąży i podczas karmienia piersią — tujon zawarty w olejku szałwiowym działa poronnie i hamuje laktację (szałwia doustnie jest wręcz używana do odstawiania od piersi). Przeciwwskazana u osób z padaczką i innymi napadowymi schorzeniami OUN — tujon obniża próg drgawkowy. Nie stosować dłużej niż 2 tygodnie ciągiem, bo tujon kumuluje się w organizmie. Uwaga u chorych na estrogenozależne nowotwory (szałwia ma słabe działanie fitoestrogenowe). Możliwe reakcje alergiczne u osób uczulonych na rośliny jasnotowate. Wysoka gorączka utrzymująca się powyżej 2 dni, biały nalot na migdałkach, powiększone bolesne węzły chłonne i brak kaszlu to obraz sugerujący anginę paciorkowcową — konieczna wizyta u lekarza i antybiotyk; płukanka jest wtedy wyłącznie wsparciem objawowym, nie leczeniem.

Użyte zioła

Komentarze

Brak komentarzy. Bądź pierwszą osobą, która się wypowie.

Zaloguj się, aby dodać komentarz.