Olej z czarnuszki na odporność i skórę

Metryczka

• Typ: Olej
• Kategoria: Przeziębienie i odporność
• Trudność: średni
• Czas przygotowania: 3 godziny tłoczenia + 5–7 dni dekantacji osadu
• Wydajność: ok. 130–150 ml oleju z 500 g nasion (wydajność tłoczenia na zimno 26–30%)
• Sezon: nasiona czarnuszki zbiera się w sierpniu–wrześniu, gdy torebki nasienne brązowieją i zaczynają pękać; po zbiorze torebki dosusza się i wyłuskuje. Olej tłocz jesienią z nasion z bieżącego zbioru — nasiona przechowują się dobrze do 2 lat, ale wytłoczony z nich olej jest tym lepszy, im świeższy surowiec. Kurację doustną najlepiej zacząć we wrześniu–październiku, przed sezonem infekcyjnym

Składniki

• 500 g nasion czarnuszki siewnej, całych, niepalonych, z pewnego źródła (z 500 g nasion uzyskuje się ok. 130–150 ml oleju przy tłoczeniu na zimno)
• prasa ślimakowa do tłoczenia oleju na zimno (temperatura wylotu nie wyższa niż 40 °C)
• 10 kropli witaminy E (tokoferol) na każde 100 ml oleju — antyoksydant przeciw jełczeniu (opcjonalnie)
• butelki z ciemnego szkła o pojemności 50–100 ml, wyparzone i całkowicie suche
• gaza i lejek do wstępnej filtracji

Przygotowanie

1. Przebierz nasiona: usuń zanieczyszczenia, kamyki, źdźbła. Nasiona muszą być suche i pachnieć korzennie — zwietrzałe, zbrylone albo pachnące stęchlizną nie nadają się.
2. Suszenie wstępne: jeśli nasiona wydają się wilgotne, rozłóż je cienką warstwą i podsusz w temperaturze do 40 °C przez 2–3 godziny. Zbyt wilgotne nasiona zapychają prasę i dają olej, który szybko zjełczeje. Nasion NIE PRAŻ — prażenie niszczy tymochinon.
3. Rozgrzej prasę ślimakową zgodnie z instrukcją (zwykle 5–10 minut na biegu jałowym), aż osiągnie stabilną pracę.
4. Tłocz nasiona partiami, powoli, kontrolując temperaturę wylotu — nie może przekraczać 40 °C. Wyższa temperatura zwiększa wydajność, ale degraduje tymochinon i utlenia kwasy tłuszczowe, czyli niszczy dokładnie to, po co robisz ten olej.
5. Zbieraj wypływający olej do szklanego naczynia. Świeżo wytłoczony olej jest mętny, ciemnobrunatny i pełen drobin — to normalne.
6. Wstępnie przefiltruj przez gazę złożoną na 4 warstwy, żeby usunąć największe cząstki makuchu.
7. Odstaw olej na 5–7 dni w chłodne, ciemne miejsce, w wysokim, wąskim naczyniu. Osad opadnie na dno (dekantacja naturalna). To ważne: pozostawiony w oleju osad białkowo-śluzowy fermentuje i psuje całą partię.
8. Ostrożnie zlej klarowny olej znad osadu — nie mieszaj, nie wstrząsaj. Osad wyrzuć.
9. Dodaj witaminę E (10 kropli na 100 ml), wymieszaj delikatnie.
10. Rozlej do małych, ciemnych butelek, napełnionych po korek (im mniej powietrza nad olejem, tym wolniej jełczeje). Opisz etykietą: skład, data tłoczenia.
11. Wersja bez prasy: kup gotowy olej tłoczony na zimno, nierafinowany, z widoczną datą tłoczenia (nie tylko datą przydatności) i w ciemnej butelce — olej z czarnuszki w przezroczystej butelce nadaje się co najwyżej do wyrzucenia.

Dawkowanie

DOUSTNIE (dorośli): 1 łyżeczka (ok. 5 ml) dziennie, rano, na czczo lub na 30 minut przed śniadaniem. W okresie wzmożonych infekcji lub przy alergii sezonowej można zwiększyć do 2 łyżeczek dziennie (rano i wieczorem), ale nie przekraczaj 10 ml na dobę. Kuracja: 6–8 tygodni, potem minimum 4 tygodnie przerwy. Olej ma ostry, pieprzny smak — można go popić wodą z miodem lub wmieszać do jogurtu, ale nie do gorących potraw (temperatura niszczy tymochinon; do smażenia się NIE nadaje). DZIECI: powyżej 6. roku życia — 2,5 ml (pół łyżeczki) dziennie, maksymalnie przez 4 tygodnie; poniżej 6 lat doustnie nie stosować bez konsultacji z lekarzem. ZEWNĘTRZNIE: kilka kropli wetrzeć wieczorem w oczyszczoną skórę twarzy (trądzik, łojotok) lub w zmiany atopowe; na skórę głowy — wmasować 15 ml w skórę na 30–60 minut przed myciem, raz w tygodniu. Zewnętrznie można stosować bez ograniczeń czasowych.

Przechowywanie

Ciemna butelka, szczelnie zakręcona, temperatura 10–18 °C, bez dostępu światła — spiżarnia lub dolna półka lodówki (w lodówce może lekko zmętnieć, to nieszkodliwe). Nie trzymaj w kuchni obok kuchenki. Butelki dziel na małe (50 ml) i otwieraj kolejną dopiero po zużyciu poprzedniej — każde otwarcie to porcja tlenu. Zjełczały olej ma ostry, drapiący, farbowo-kredkowy zapach i wyraźnie gorzki, piekący posmak (naturalny olej jest korzenny, lekko pieprzny i gorzkawy, ale bez drapania w gardle) — takiego nie wolno ani pić, ani nakładać na skórę, bo nadtlenki lipidowe są prozapalne.

Trwałość

6 miesięcy od daty tłoczenia w ciemnej butelce, przechowywany w chłodzie; po otwarciu butelki — 2–3 miesiące. Olej z czarnuszki jest bogaty w kwas linolowy i jełczeje szybciej niż oliwa

Wskazówki

Największa pułapka to jakość surowca. Nasiona czarnuszki bywają mylone z nasionami czarnuszki damasceńskiej (Nigella damascena, „panna w zieleni”), która jest rośliną ozdobną i nie nadaje się do spożycia — kupuj wyłącznie nasiona opisane jako Nigella sativa, z przeznaczeniem spożywczym. Prawdziwy olej z czarnuszki jest ciemnobrunatny do prawie czarnego, gęsty, o wyraźnie pieprznym, korzennym, lekko gorzkim smaku, który drapie w gardło jak dobra oliwa. Olej jasnozłoty i mdły to albo rafinat, albo mieszanka z tanim olejem bazowym. Tłoczenie: nie zwiększaj temperatury, żeby wyciągnąć więcej oleju — powyżej 40 °C wydajność rośnie o kilka procent, a zawartość tymochinonu spada drastycznie. Dekantacja jest obowiązkowa i nie da się jej pominąć filtrowaniem — najdrobniejsze cząstki śluzu przechodzą przez gazę i zawsze opadają dopiero po kilku dniach. Makuch pozostały po tłoczeniu można zmielić i dodawać do pieczywa (ma jeszcze sporo błonnika i śladowe ilości oleju), ale zużyj go w ciągu tygodnia, bo szybko jełczeje. Świeży olej pij na czczo — na pełny żołądek część tymochinonu przechodzi bez efektu, a przy wrażliwym żołądku może wywołać zgagę; jeśli tak się dzieje, przenieś dawkę na 20 minut po lekkim posiłku. Efekt na odporność ocenia się po pełnym cyklu 6–8 tygodni, nie po tygodniu.

Przeciwwskazania

Użyte zioła