Wywar z szałwii do płukania gardła

Metryczka

• Typ: Wywar
• Kategoria: Drogi oddechowe
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 20 minut
• Wydajność: ok. 200–220 ml gotowego wywaru = 4 płukania
• Sezon: liść szałwii lekarskiej: maj–sierpień, zbierany przed kwitnieniem lub w jego początkach, w słoneczny dzień po obeschnięciu rosy, kiedy zawartość olejku jest najwyższa; suszyć w cieniu, w temperaturze do 35 °C — powyżej 40 °C olejek ulatnia się i zostaje siano

Składniki

• 2 czubate łyżki suszonego liścia szałwii lekarskiej (ok. 6 g, Salviae officinalis folium)
• 250 ml zimnej wody (najlepiej filtrowanej lub źródlanej)
• 1/2 płaskiej łyżeczki soli morskiej niejodowanej (ok. 2,5 g) — opcjonalnie, wzmacnia działanie osmotyczne
• 1 łyżeczka octu jabłkowego lub soku z cytryny — opcjonalnie, na koniec, przy nalotach na migdałkach

Przygotowanie

1. Susz przejrzyj i rozetrzyj w palcach do frakcji ok. 3–5 mm. Sproszkowany surowiec przejdzie przez sitko i będzie drapał gardło, całe liście oddadzą za mało garbników.
2. Wsyp szałwię do rondelka, zalej 250 ml ZIMNEJ wody. Zimny start jest istotny: garbniki wychodzą stopniowo, w trakcie podgrzewania, a nie po szoku wrzątkiem.
3. Przykryj i doprowadź do wrzenia na średnim ogniu, po czym zmniejsz płomień i gotuj pod przykryciem dokładnie 3 minuty. Nie dłużej — dłuższe gotowanie wypędza olejek z parą i zostaje sam gorzki wyciąg garbnikowy.
4. Zdejmij z ognia i odstaw pod przykryciem na 10–15 minut. Przykrycie skrapla olejek na wieczku i zwraca go do wywaru.
5. Odcedź przez gęste sitko lub gazę, mocno odciskając surowiec — w mokrym liściu zostaje nawet 1/3 wyciągu.
6. Jeśli używasz soli, rozpuść ją w jeszcze ciepłym wywarze i wymieszaj do całkowitego rozpuszczenia.
7. Ostudź do temperatury ok. 37–40 °C. Gorący wywar poparzy podrażnioną śluzówkę, zimny wywoła skurcz naczyń i pogorszy ból.
8. Płucz gardło porcją ok. 50–60 ml, każdorazowo przez 30–60 sekund, odchylając głowę do tyłu i wydając dźwięk „aaa”, żeby ciecz dotarła do migdałków. Płyn po płukaniu wypluj.
9. Resztę wywaru przechowuj w lodówce i przed każdym użyciem podgrzej do temperatury ciała.

Dawkowanie

Wyłącznie do stosowania MIEJSCOWEGO — płukanie gardła i jamy ustnej. Nie połykać. Dorośli: płukać 3–4 razy dziennie po ok. 50–60 ml, każde płukanie 30–60 sekund, najlepiej po posiłku i po umyciu zębów. Po płukaniu nie jeść i nie pić przez 30 minut, żeby garbniki zdążyły związać się ze śluzówką. Kuracja: 5–7 dni, maksymalnie 2 tygodnie. Dzieci powyżej 6. roku życia (czyli takie, które umieją wypluć płyn i nie połykają go): wywar rozcieńczony 1:1 przegotowaną wodą, płukanie 2–3 razy dziennie, pod nadzorem dorosłego. Dzieci poniżej 6 lat: nie stosować — nie potrafią kontrolować połykania, a olejek szałwiowy z tujonem jest dla nich zbyt silny. Do przemywania jamy ustnej przy afrach i zapaleniu dziąseł: ten sam wywar, przetrzymać w ustach 1 minutę, 3 razy dziennie.

Przechowywanie

Przelej do wyparzonego słoika lub butelki ze szkła, szczelnie zamknij i trzymaj w lodówce (2–8 °C). Nie przechowuj w plastiku ani w metalu innym niż stal nierdzewna — garbniki reagują z żelazem i aluminium, wywar ciemnieje i traci działanie ściągające. Nigdy nie zostawiaj wywaru na noc w temperaturze pokojowej: to woda z cukrami roślinnymi, na której w kilkanaście godzin rozwija się flora bakteryjna, a płukanie takim płynem chorego gardła jest wprost szkodliwe. Każdą porcję nalewaj do osobnej szklanki — nie wracaj płynem z ust do wspólnego naczynia.

Trwałość

24 godziny w lodówce (bez konserwantów); po tym czasie wywar mętnieje, traci garbniki i staje się pożywką dla bakterii — wyrzuć go

Wskazówki

Najczęstszy błąd to zaparzenie szałwii jak herbaty: zalanie wrzątkiem na 5 minut. Z twardego, owłosionego liścia wychodzi wtedy głównie olejek, a garbniki — czyli to, co ściąga i uszczelnia śluzówkę — zostają w surowcu. Dlatego to wywar, a nie napar. Drugi błąd to gotowanie bez przykrycia: po 5 minutach otwartego gotowania w kuchni ładnie pachnie szałwią, a w rondelku zostaje wywar bez olejku. Trzeci — płukanie zimnym wywarem prosto z lodówki; podrażniona śluzówka reaguje na zimno skurczem i bólem. Wywar ma być letni. Gorzki, ściągający smak i uczucie „obkurczenia” w gardle to sygnał, że garbniki wyszły prawidłowo — jeśli płyn jest wodnisty i tylko pachnie, dołóż surowca albo wydłuż gotowanie o minutę. Suchy liść szałwii poznasz po intensywnym, kamforowo-korzennym zapachu przy roztarciu w palcach; surowiec bezwonny jest przeleżały i bezużyteczny. Zamiast szałwii lekarskiej można w ostateczności użyć szałwii łąkowej, ale jest wyraźnie słabsza w olejek. Do wywaru można dodać na koniec 1 łyżeczkę octu jabłkowego — obniża pH i pomaga przy nalotach, ale piecze, więc nie przy głębokich nadżerkach. Nie słódź miodem preparatu do płukania: miód zostawia na śluzówce cukier, który jest pożywką dla bakterii.

Przeciwwskazania

Użyte zioła