Balsam do ust z woskiem pszczelim i miodem

Metryczka

• Typ: Balsam
• Kategoria: Pielęgnacja
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 20 minut + 2 godziny zastygania
• Wydajność: ok. 65 g — 10 sztyftów po 5 ml lub 4 słoiczki po 15 ml
• Sezon: miód: lipiec–wrzesień (miody letnie); wosk pszczeli: sierpień–wrzesień (po miodobraniu i przetopieniu plastrów); sam balsam najlepiej robić we wrześniu–październiku, żeby mieć zapas na sezon grzewczy i mrozy, gdy usta pękają najczęściej

Składniki

• 12 g wosku pszczelego (filtrowanego, jasnego)
• 20 g masła shea nierafinowanego
• 15 ml oleju ze słodkich migdałów
• 10 ml oliwy z oliwek extra virgin
• 6 g miodu naturalnego (najlepiej płynnego — akacjowego albo wielokwiatowego)
• 3 g lanoliny bezwodnej (opcjonalnie, ale bardzo poprawia przyczepność i zatrzymywanie wody)
• 5 kropli witaminy E (tokoferol)

Przygotowanie

1. Wyparz sztyfty lub słoiczki (10 minut we wrzątku) i osusz je do sucha. Przygotuj je zawczasu — masa tężeje szybko i nie będziesz miał czasu ich szukać.
2. W kąpieli wodnej rozpuść 12 g wosku pszczelego w temperaturze 62–65 °C. Wosk topi się przy ok. 62 °C — nie przegrzewaj go powyżej 70 °C, bo traci zapach i część substancji zapachowych propolisu.
3. Dodaj 20 g masła shea, 15 ml oleju migdałowego, 10 ml oliwy i 3 g lanoliny. Mieszaj do uzyskania klarownej, jednorodnej cieczy — ok. 3 minuty.
4. Zdejmij naczynie z kąpieli i studź, mieszając, do temperatury PONIŻEJ 40 °C. Sprawdź termometrem, nie na oko — miód powyżej 40 °C traci enzymy i staje się zwykłym cukrem.
5. Dodaj 6 g miodu i mieszaj energicznie trzepaczką przez 3–4 minuty. Miód nie miesza się z tłuszczem samoistnie: musisz go rozbić na drobne kropelki i utrzymać w zawiesinie, aż masa zgęstnieje.
6. Dodaj 5 kropli witaminy E, wymieszaj przez 30 sekund.
7. Test konsystencji: kropla masy na zimnym talerzyku zastyga w 60 sekund — sprawdź, czy jest dość twarda. Za miękka? Dotop 2 g wosku. Za twarda? Dodaj 3 ml oliwy.
8. Rozlej masę do sztyftów lub słoiczków, cały czas ją mieszając między nalewaniem — miód opada na dno, jeśli przestaniesz mieszać choćby na pół minuty, i ostatnie sztyfty wyjdą przesłodzone, a pierwsze suche.
9. Zostaw do zastygnięcia w temperaturze pokojowej na 2 godziny (nie w lodówce — szybkie chłodzenie powoduje pękanie sztyftu i kryształki wosku). Zakręć dopiero po całkowitym zastygnięciu i opisz datą.

Dawkowanie

Wyłącznie zewnętrznie, na wargi. Nakładaj cienką warstwą tyle razy dziennie, ile potrzeba — typowo 3–6 razy, obowiązkowo przed wyjściem na mróz i wiatr oraz na noc. Nie ma limitu czasu stosowania. Dzieci powyżej 3. roku życia: bezpieczny, ale nadzoruj, bo słodki smak zachęca do zlizywania, a zlizywanie balsamu wysusza wargi bardziej niż ich nienatłuszczanie (ślina paruje i zabiera wilgoć). Nie stosować u dzieci poniżej 1. roku życia — miód jest przeciwwskazany u niemowląt (ryzyko botulizmu dziecięcego, także przy zlizaniu z warg).

Przechowywanie

Temperatura pokojowa do 22 °C, z dala od słońca i grzejnika. Wosk pszczeli stabilizuje sztyft do ok. 45 °C, ale zostawiony na desce rozdzielczej w lecie i tak się rozleje. Nie trzymaj w lodówce na stałe — cykle chłodzenia i ogrzewania powodują, że miód wykrystalizuje i wyjdzie na powierzchnię białym nalotem. Jeśli balsam pachnie zjełczałym olejem (starą oliwą, farbą olejną), zmienił barwę na szarożółtą albo zrobił się ziarnisty i nie topi się gładko na wargach — to koniec przydatności.

Trwałość

9–12 miesięcy (baza bezwodna, miód sam jest konserwantem); po otwarciu sztyftu zużyj w ciągu 6 miesięcy

Wskazówki

Największy błąd to przestanie mieszania podczas rozlewania — miód jest cięższy od tłuszczu, opadnie i rozdzieli się. Trzymaj trzepaczkę w ręce do ostatniego sztyftu. Drugi błąd to dodanie miodu do gorącej masy: powyżej 40 °C giną enzymy, a miód dodatkowo lubi wtedy „uciec” w postaci osobnej kropli na dnie. Trzeci — chłodzenie w lodówce, żeby przyspieszyć; efektem są pękające sztyfty i biały nalot. Jeśli balsam wychodzi ziarnisty, prawdopodobnie użyłeś skrystalizowanego miodu — rozpuść go wcześniej w kąpieli wodnej w 38 °C. Masło shea nierafinowane potrafi „zziarnieć” po powolnym stygnięciu (kryształy kwasu stearynowego); zapobiegniesz temu, studząc masę szybko do ok. 40 °C, a potem już powoli. Proporcja do zapamiętania: wosk 1 : tłuszcze 4 daje sztyft; wosk 1 : tłuszcze 6 daje balsam w słoiczku. Filtrowany, jasny wosk ma mniej propolisu i mniej uczula; wosk surowy pachnie ładniej, ale jest bardziej alergizujący. Możesz dodać 3 g miodu więcej dla smaku, ale powyżej 12% masy miód zaczyna się wydzielać z balsamu w postaci lepkich kropel. Dobrze zrobiony balsam jest gładki, kremowo-żółty, topi się na wargach w 3–4 sekundy i nie zostawia woskowej skorupki.

Przeciwwskazania

Użyte zioła