Macerat olejowy z nagietka

Metryczka

• Typ: Macerat
• Kategoria: Skóra i włosy
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 40 minut pracy + 4 tygodnie maceracji (lub 3 godziny na ciepło)
• Wydajność: ok. 220 ml maceratu
• Sezon: Kwiat nagietka zbieraj od czerwca do października, w pełni kwitnienia, w słoneczny dzień po obeschnięciu rosy — najlepiej między 10 a 12. Susz w cieniu i przewiewie, w temperaturze do 40 °C. Regularne zrywanie koszyczków przedłuża kwitnienie rośliny do pierwszych przymrozków.

Składniki

• 50 g suszonych płatków nagietka (lub całych koszyczków — wtedy 60 g)
• 250 ml oliwy z oliwek extra virgin lub oleju słonecznikowego rafinowanego
• 1/2 łyżeczki witaminy E (tokoferolu) w oleju
• słoik typu twist o pojemności 500 ml
• gaza lub gęsta bawełniana ściereczka do przecedzenia
• ciemna butelka 250 ml na gotowy macerat

Przygotowanie

1. Upewnij się, że susz jest łamliwy i chrzęści w palcach. Jeśli daje się zgiąć bez pęknięcia — dosusz go w piekarniku w 40 °C przez 30–40 minut i ostudź do temperatury pokojowej.
2. Wyparz słoik wrzątkiem i wysusz go całkowicie, np. w piekarniku w 60 °C. Kropla wody na ściance to gotowa pleśń.
3. Wsyp płatki do słoika — powinny wypełnić go luźno mniej więcej do 1/3 wysokości. Nie ubijaj.
4. Zalej olejem tak, aby przykrył surowiec na 2 cm powyżej jego powierzchni (proporcja ok. 1 część suszu na 5 części oleju). Wymieszaj suchą łyżeczką, żeby usunąć pęcherzyki powietrza.
5. Metoda zimna (lepsza jakość): zakręć słoik, odstaw w ciepłe, zacienione miejsce (20–24 °C) na 4 tygodnie. Wstrząsaj codziennie. Kwiaty muszą przez cały czas być pod powierzchnią oleju — jeśli wypływają, dociąż je czystym szklanym ciężarkiem.
6. Metoda ciepła (szybsza): wstaw słoik do garnka z wodą na ściereczce, utrzymuj temperaturę oleju 50–60 °C przez 3 godziny, mieszając co 30 minut. Nie przekraczaj 70 °C — karotenoidy i triterpeny degradują się w wyższej temperaturze.
7. Przecedź przez sitko wyłożone podwójną gazą. Wyciśnij surowiec mocno — resztka oleju w płatkach to nawet 1/5 wsadu.
8. Zlej macerat do wysokiego naczynia i odstaw na 24–48 godzin. Na dnie zbierze się mętny osad z resztkami wody i pyłku kwiatowego.
9. Ostrożnie zlej klarowną warstwę znad osadu, wmieszaj witaminę E i przelej do ciemnej butelki. Osad wyrzuć — to on pierwszy pleśnieje.
10. Opisz butelkę: nazwa, olej bazowy, data wykonania.

Dawkowanie

Do stosowania zewnętrznego. Nakładaj cienką warstwę na czystą skórę 2–3 razy dziennie: na otarcia, zaczerwienienia, pierzchnące usta, suche łokcie i pięty, podrażnienia po goleniu, odparzenia pieluszkowe (u niemowląt od 3. miesiąca, po próbie na małym fragmencie skóry). Przy przesuszonej skórze twarzy: 3–4 krople wklepać w wilgotną skórę na noc. Jako baza do maści nagietkowej: 1 część maceratu na 5–10 części tłuszczu/wosku pszczelego. Nie stosować na rany otwarte, głębokie, sączące ani zakażone — olej tworzy warstwę okluzyjną i utrudnia gojenie brudnej rany. Nie jest przeznaczony do spożycia.

Przechowywanie

Ciemna butelka szklana, szczelnie zamknięta, w chłodnym miejscu poniżej 20 °C, z dala od światła. Nie trzymać w łazience — wahania temperatury i wilgoć przyspieszają jełczenie. Macerat zjełczały ma ostry, drażniący zapach przypominający starą farbę olejną i nie nadaje się do użytku, także jako baza do maści. Jeśli w butelce pojawi się mętny osad lub kożuszek — całość do kosza.

Trwałość

12 miesięcy na oliwie z oliwek, 6–9 miesięcy na oleju słonecznikowym — licząc od dnia przecedzenia

Wskazówki

Najczęstszy błąd to użycie świeżych kwiatów — nawet lekko przywiędłych. Woda z kwiatów tworzy na dnie warstwę, w której po 10–14 dniach rusza pleśń; poznasz to po białym nalocie i kwaśnym zapachu. Drugi błąd to niedociążenie surowca: płatki wypływające ponad olej stykają się z powietrzem i psują cały słoik. Trzeci: zbyt wysoka temperatura przy metodzie ciepłej — macerat robi się brązowy zamiast złocistopomarańczowego. Dobrze zrobiony nagietek ma barwę intensywnie złotą do pomarańczowej i delikatny, ziołowo-miodowy zapach. Oliwa daje macerat trwalszy i cięższy, olej słonecznikowy lżejszy i lepiej wchłanialny, ale szybciej jełczejący. Można zrobić macerat podwójny: przecedzony olej zalać nową porcją suszu i powtórzyć maceracje — wychodzi wyraźnie mocniejszy, choć droższy w surowcu. Etap odstania i zlania znad osadu jest kluczowy dla trwałości i najczęściej pomijany.

Przeciwwskazania

Użyte zioła