Nalewka z arniki na siniaki i stłuczenia

Metryczka

• Typ: Nalewka
• Kategoria: Stawy i mięśnie
• Trudność: średni
• Czas przygotowania: 30 minut pracy + 14 dni maceracji + 7 dni dojrzewania
• Wydajność: ok. 170–180 ml nalewki (koncentratu) — po rozcieńczeniu starcza na kilkadziesiąt okładów
• Sezon: arnika: czerwiec–lipiec (koszyczki w pełni rozkwitu, zbierane w słoneczny dzień po obeschnięciu rosy; wyłącznie z uprawy — gatunek chroniony); nagietek: czerwiec–wrzesień; kora kasztanowca: kwiecień–maj (z młodych gałązek, gdy ruszają soki)

Składniki

• 20 g suszonego koszyczka kwiatowego arniki górskiej (Arnicae flos) — z uprawy lub legalnego źródła, arnika jest w Polsce pod ochroną ścisłą
• 10 g suszonego kwiatu nagietka (Calendulae flos)
• 10 g suszonej, rozdrobnionej kory kasztanowca zwyczajnego (Hippocastani cortex)
• 200 ml alkoholu 70% (spirytus rektyfikowany 95% rozcieńczony wodą przegotowaną: 150 ml spirytusu + 55 ml wody)
• 1 słój z ciemnego szkła o pojemności ok. 500 ml
• do stosowania: czysta woda przegotowana do rozcieńczania nalewki (proporcja 1 część nalewki na 3–5 części wody)

Przygotowanie

1. Koszyczków arniki NIE rozdrabniaj — rozcieranie kruszy je na pył, który potem nie do końca da się odfiltrować, a drobiny arniki drażnią skórę mechanicznie.
2. Korę kasztanowca rozdrobnij na kawałki 2–4 mm.
3. Wsyp do suchego słoja 20 g arniki, 10 g nagietka i 10 g kory kasztanowca (razem 40 g surowca).
4. Sporządź alkohol 70%: odmierz 150 ml spirytusu 95% i dolej 55 ml wody przegotowanej i ostudzonej. Stężenie 70% jest tu konieczne — laktony seskwiterpenowe arniki są słabo rozpuszczalne w wodzie i wymagają mocnego alkoholu.
5. Zalej surowiec 200 ml alkoholu 70%. Proporcja: 1 część surowca na 5 części alkoholu.
6. Dociśnij surowiec tak, by był całkowicie zanurzony — koszyczki arniki są lekkie i uparcie wypływają na powierzchnię; wystający ponad alkohol surowiec spleśnieje.
7. Zakręć, opisz etykietą (nazwa, data, moc alkoholu, wielki dopisek: TYLKO ZEWNĘTRZNIE — NIE PIĆ) i odstaw w ciemne miejsce o temperaturze 18–22 °C.
8. Maceruj 14 dni, wstrząsając słojem raz dziennie. Dłuższa maceracja nie zwiększa już zawartości laktonów, a wyciąga więcej barwników i żywic.
9. Przecedź przez gazę złożoną na cztery warstwy, mocno wyciskając surowiec. Filtruj starannie — w gotowej nalewce nie może zostać ani jeden włosek z koszyczka.
10. Przelej do butelki z ciemnego szkła, opisz ponownie i odstaw do dojrzenia na 7 dni; potem nalewka jest gotowa.
11. Sposób użycia: 1 łyżkę nalewki rozcieńcz w 4 łyżkach zimnej wody przegotowanej, zmocz w tym gazę, przyłóż na siniak i trzymaj 15–20 minut.

Dawkowanie

WYŁĄCZNIE ZEWNĘTRZNIE — NIE PODAWAĆ DOUSTNIE W ŻADNEJ DAWCE. Arnika przyjęta doustnie jest toksyczna: wywołuje zapalenie błony śluzowej przewodu pokarmowego, zaburzenia rytmu serca i uszkodzenie wątroby. Nie ma bezpiecznej domowej dawki doustnej i nie podaję jej tutaj celowo. Okłady: 1 część nalewki na 3–5 części zimnej wody przegotowanej (np. 1 łyżka nalewki + 4 łyżki wody). Zmoczoną gazę przykładaj na 15–20 minut, 2–3 razy dziennie. Nigdy nie stosuj nalewki nierozcieńczonej — czysta nalewka arnikowa na skórze daje kontaktowe zapalenie z pęcherzami. Wcieranie na napięte mięśnie: rozcieńczoną nalewką (1:5) delikatnie wmasuj w mięsień, nie masuj samego siniaka ani obrzękniętego stawu. Czas kuracji: maksymalnie 7–10 dni ciągłego stosowania w jednym miejscu; dłuższy kontakt z helenaliną wywołuje uczulenie kontaktowe u dużego odsetka osób. Dzieci powyżej 6. roku życia: okłady rozcieńczone słabiej (1:8), maksymalnie 10 minut, do 2 razy dziennie, tylko na nienaruszoną skórę. Dzieci poniżej 6 lat: nie stosować.

Przechowywanie

Butelka z ciemnego szkła, szczelnie zamknięta, w chłodnym i ciemnym miejscu (10–18 °C). Światło rozkłada helenalinę — nalewka trzymana w przezroczystej butelce na widoku traci moc w kilka miesięcy. Butelkę trzymaj OSOBNO od nalewek doustnych i wyraźnie ją opisz; najczęstsze zatrucia arniką biorą się z pomylenia butelek. Absolutnie poza zasięgiem dzieci. Nie przechowuj w łazience — wahania temperatury i wilgoć skracają trwałość.

Trwałość

24 miesiące w szczelnej butelce z ciemnego szkła. Rozcieńczoną nalewkę zużyj tego samego dnia

Wskazówki

Arnika górska jest w Polsce pod ochroną ścisłą — nie wolno jej zbierać ze stanowisk naturalnych. Kupuj surowiec z uprawy albo załóż własną: arnika udaje się na glebie kwaśnej, ubogiej i przepuszczalnej, w pełnym słońcu, i nie znosi wapnowania. Najczęstszy błąd to używanie nalewki nierozcieńczonej „żeby mocniej działało” — efekt jest odwrotny: dostajesz kontaktowe zapalenie skóry, które boli bardziej niż sam siniak. Drugi błąd, znacznie groźniejszy, to nakładanie arniki na otwartą ranę; arnika jest środkiem na siniaka POD skórą, nie na skaleczenie. Trzeci to okład na noc pod folią — tak się właśnie robi oparzenie chemiczne. Świeży siniak schładzaj: nalewkę rozcieńczaj wodą wprost z lodówki, bo zimno w pierwszych 24 godzinach po urazie robi połowę roboty. Dobrze zrobiona nalewka ma barwę intensywnie żółto-pomarańczową przechodzącą w bursztyn, zapach żywiczno-kwiatowy, lekko kamforowy, i wyraźnie gorzki smak (nie połykaj — wystarczy zapach). Blada, słomkowa nalewka oznacza stary lub przesuszony w za wysokiej temperaturze surowiec. Zamiennik: przy uczuleniu na astrowate zamiast arniki zrób nalewkę z ziela żywokostu — działa na stłuczenia podobnie, choć słabiej przeciwzapalnie, i również wyłącznie zewnętrznie.

Przeciwwskazania

Użyte zioła