Nalewka z ruty na kruche naczynka

Metryczka

• Typ: Nalewka
• Kategoria: Serce i krążenie
• Trudność: zaawansowany
• Czas przygotowania: 40 minut pracy + 4 tygodnie maceracji + 4 dni klarowania
• Wydajność: ok. 350–380 ml gotowej nalewki
• Sezon: ruta: czerwiec–lipiec (ziele tuż przed kwitnieniem, w rękawiczkach, bez słońca); gryka: lipiec–sierpień (ziele w pełni kwitnienia — wtedy zawartość rutyny jest najwyższa); ruszczyk: październik–listopad (kłącze wykopywane jesienią)

Składniki

• 20 g suszonego ziela ruty zwyczajnej (Rutae herba), zebranego przed kwitnieniem
• 40 g suszonego ziela gryki zwyczajnej (Fagopyri herba)
• 20 g suszonego kłącza ruszczyka kolczastego (Rusci rhizoma), rozdrobnionego
• 400 ml alkoholu 50% (spirytus rektyfikowany rozcieńczony wodą przegotowaną w proporcji 1 część spirytusu 95% na 0,9 części wody)
• 1 słój z ciemnego szkła o pojemności 700–750 ml z zakrętką

Przygotowanie

1. Ziele ruty i ziele gryki potnij nożem na frakcję 3–5 mm. Kłącze ruszczyka rozdrobnij w moździerzu na kawałki nie większe niż 3 mm — jest twarde i w całości nic nie odda.
2. Odważ dokładnie 20 g ruty. To najważniejsza cyfra w tym przepisie: ruta jest surowcem silnie działającym i nie wolno jej dawać „na oko” ani zwiększać udziału.
3. Wsyp wszystkie trzy surowce (razem 80 g) do suchego słoja z ciemnego szkła.
4. Sporządź alkohol 50%: odmierz 200 ml spirytusu 95% i dolej 180 ml wody przegotowanej i ostudzonej — dostaniesz ok. 380 ml alkoholu o mocy ok. 50%. Uzupełnij do 400 ml wodą. Stężenie 50% jest tu celowe: rutyna nie ekstrahuje się dobrze w alkoholu powyżej 60%.
5. Zalej surowiec 400 ml alkoholu 50%. Proporcja to 1 część surowca na 5 części alkoholu. Surowiec musi być całkowicie zanurzony — jeśli wypływa, dociśnij go szklanym ciężarkiem.
6. Zakręć szczelnie, opisz etykietą (nazwa, data, moc alkoholu, dopisek: SUROWIEC SILNIE DZIAŁAJĄCY) i odstaw w ciemne miejsce o temperaturze 18–22 °C.
7. Maceruj 4 tygodnie, wstrząsając słojem energicznie raz dziennie przez pierwsze 10 dni, potem co 2–3 dni.
8. Po 4 tygodniach przecedź przez gazę złożoną na cztery warstwy, mocno wyciskając surowiec.
9. Odstaw przecedzoną nalewkę na 3–4 dni w chłodzie, aż opadnie zawiesina, po czym zlej znad osadu (dekantacja) do docelowej butelki z ciemnego szkła.
10. Przelej do butelki z zakraplaczem lub dołącz pipetę z podziałką — dawkowanie tej nalewki liczy się w kroplach, nie w łyżkach. Butelkę opisz i trzymaj poza zasięgiem dzieci.

Dawkowanie

Dorośli: 10–15 kropli (NIE łyżek) na pół szklanki letniej wody, 2 razy dziennie, po jedzeniu. Nie przekraczaj 30 kropli na dobę. Kurację prowadź maksymalnie 3 tygodnie, po czym zrób co najmniej 4 tygodnie przerwy. Nie stosuj przewlekle. W czasie kuracji unikaj ekspozycji na słońce i solarium — ruta jest fototoksyczna i pod wpływem UV może wywołać oparzeniowe zmiany skórne. Nalewkę zawsze rozcieńczaj; nie pij jej nierozcieńczonej. Dzieci: BEZWZGLĘDNIE NIE STOSOWAĆ w żadnym wieku i w żadnej dawce.

Przechowywanie

Ciemna, szczelnie zamknięta butelka szklana, w chłodnym miejscu (10–18 °C), z dala od światła i grzejników. Rutyna i furanokumaryny ruty rozkładają się w świetle — nalewka trzymana na jasnym parapecie traci moc w kilka miesięcy i blednie. Butelka MUSI być wyraźnie opisana i przechowywana poza zasięgiem dzieci — kilkanaście mililitrów tej nalewki wypite przez dziecko to zatrucie. Nie przelewaj jej do butelek po napojach ani do naczyń bez etykiety.

Trwałość

24 miesiące w szczelnej butelce z ciemnego szkła

Wskazówki

Rutę zbieraj wyłącznie w rękawiczkach i najlepiej w pochmurny dzień lub po zmierzchu — świeży sok w połączeniu ze słońcem daje na skórze pęcherze przypominające oparzenie drugiego stopnia, które goją się tygodniami i zostawiają brązowe przebarwienia. Najczęstszy i najgroźniejszy błąd to potraktowanie tej nalewki jak zwykłej ziołowej „na kieliszek”: dawka to KROPLE, a 20 g ruty w całej butelce to górna granica bezpieczeństwa. Drugi błąd to zalanie surowca spirytusem 70% lub czystym 95% — rutyna jest glikozydem i w mocnym alkoholu wypada z roztworu; 50% to optimum. Poprawnie zrobiona nalewka ma barwę oliwkowo-zielonkawą przechodzącą z czasem w bursztynową, zapach ostry, gorzkawo-korzenny (ruta pachnie charakterystycznie nieprzyjemnie — to normalne) i wyraźnie gorzki smak. Jeśli nalewka pachnie neutralnie, ruta była stara albo źle wysuszona. Zamienniki: jeśli nie masz ruszczyka, zwiększ grykę do 60 g; jeśli boisz się ruty (co jest rozsądne), zrób wersję bez niej — na samej gryce z ruszczykiem — dostaniesz preparat kilkakrotnie słabszy, ale bezpieczny, bez limitów czasowych i bez fototoksyczności. Dla wielu osób to lepszy wybór.

Przeciwwskazania

Użyte zioła