Syrop z babki lancetowatej na suchy kaszel

Metryczka

• Typ: Syrop
• Kategoria: Drogi oddechowe
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 1 godzina pracy + 3–4 tygodnie warstwowania (metoda zimna)
• Wydajność: ok. 400–450 ml gotowego syropu
• Sezon: maj–wrzesień (zbiór liścia; najlepszy surowiec to młode liście przed wybiciem kwiatostanu, czyli maj–czerwiec); dziewanna: lipiec–sierpień (kwiat zbierany w słoneczny poranek)

Składniki

• 300 g świeżych liści babki lancetowatej (młodych, nieuszkodzonych, zebranych z dala od dróg)
• 300 g cukru białego (kryształ) — do warstwowania
• 150 g miodu naturalnego (najlepiej lipowego lub wielokwiatowego)
• 1 cytryna (sok, ok. 40 ml)
• opcjonalnie: 2 łyżki suszonego kwiatu dziewanny (Verbasci flos) do wersji wzmocnionej
• słój o pojemności 1 litra, wyparzony

Przygotowanie

1. Liście zbierz w suchy dzień, po obeschnięciu rosy. NIE MYJ ich pod bieżącą wodą — przetrzyj wilgotną ściereczką; woda wypłukuje śluzy i wprowadza wilgoć, która psuje syrop.
2. Potnij liście nożem na paski szerokości ok. 3–5 mm, a następnie ugnieć je tłuczkiem lub wałkiem, aż zaczną puszczać sok i pociemnieją — to uruchamia śluzy.
3. W wyparzonym słoju układaj naprzemiennie warstwy: ok. 2 cm ugniecionych liści, potem cienka warstwa cukru (ok. 2 łyżki). Każdą warstwę mocno ubijaj tłuczkiem lub czystą pięścią, aż liście będą zbite i pozbawione powietrza.
4. Ostatnią warstwą musi być cukier (ok. 1 cm) — to on chroni surowiec przed pleśnią.
5. Zamknij słój i odstaw w ciemne, chłodne miejsce (12–18 °C) na 3–4 tygodnie. Co 2–3 dni sprawdzaj i dociskaj zawartość, żeby liście były cały czas zanurzone w wytrącającym się soku.
6. Po 3–4 tygodniach zawartość odcedź przez gęste sito i mocno odciśnij przez gazę albo płótno — to najżmudniejszy etap, ale wyciska ok. 30% dodatkowego syropu.
7. Do przecedzonego, zimnego syropu wmieszaj 150 g miodu i sok z cytryny. NIE PODGRZEWAJ — miód powyżej 40 °C traci enzymy, a aukubina się rozkłada.
8. Rozlej do wyparzonych butelek z ciemnego szkła, wypełniając je po korek, i zakręć. Opisz etykietą z datą sporządzenia.

Dawkowanie

Dorośli: 1 łyżka (ok. 15 ml) 3–4 razy dziennie, między posiłkami i koniecznie wieczorem przed snem. Syrop trzymaj chwilę w ustach i połykaj powoli — działa mechanicznie, przez kontakt ze śluzówką gardła, więc popijanie wodą zaraz po zażyciu niweczy efekt. Dzieci powyżej 3 lat: 1 łyżeczka (5 ml) 3 razy dziennie. Dzieci 1–3 lata: pół łyżeczki (2,5 ml) 2–3 razy dziennie, ale WYŁĄCZNIE wersja bez miodu (miód jest przeciwwskazany do 12. miesiąca życia, a w tym przepisie i tak jest go dużo — dla najmłodszych zrób osobną porcję na samym cukrze). Kuracja: do ustąpienia kaszlu, zwykle 7–10 dni. Jeżeli suchy kaszel utrzymuje się ponad 3 tygodnie — konieczna diagnostyka lekarska.

Przechowywanie

Ciemne szkło, lodówka (2–8 °C). Syrop robiony na zimno nie jest pasteryzowany — w temperaturze pokojowej zaczyna fermentować w ciągu kilku dni (bąbelki, kwaśny zapach, wypychanie korka). Butelkę zawsze zamykaj czystą, suchą zakrętką i nie wkładaj do butelki łyżeczki, którą już się coś nabierało — każde zanieczyszczenie skraca trwałość. Jeśli na powierzchni pojawi się kożuch pleśni, wyrzuć całość, nie zbieraj wierzchu.

Trwałość

6 miesięcy w lodówce w zamkniętej butelce; po otwarciu butelki — 4–6 tygodni, wyłącznie w lodówce

Wskazówki

Największy błąd to gotowanie syropu — spotkasz przepisy każące zasypać liście cukrem i zagotować. Otrzymasz wtedy syrop bez śluzów i bez aukubiny, czyli lepki płyn o zerowym działaniu. Drugi błąd to mycie liści: babka rośnie nisko, więc kusi, by ją opłukać, ale woda rozpuszcza śluzy jeszcze przed przetworzeniem — dlatego zbieraj tylko z czystych łąk i przecieraj ściereczką. Trzeci błąd to zbyt luźne ubicie warstw: powietrze między liśćmi to gwarantowana pleśń. Poznasz, że wyszło, po kolorze — dobry syrop jest ciemnozielony do brunatnozielonego, gęsty jak rzadki miód, o wyraźnie ziemistym, grzybowo-trawiastym zapachu. Jeśli po tygodniu w słoju nie widać wolnego soku, znaczy że liście były zbyt suche — dolej 2–3 łyżki wody przegotowanej i wystudzonej i dociśnij. Babkę lancetowatą można zamienić na babkę zwyczajną (szerokolistną) — działa podobnie, ma nieco więcej śluzów, ale jest bardziej ziemista w smaku. Dodatek dziewanny (2 łyżki suszonego kwiatu wsypane między warstwy) wyraźnie wzmacnia komponent osłaniający — dziewanna to jeden z najbogatszych w śluzy surowców krajowych. Syrop tężeje w lodówce — to normalne, przed użyciem wystarczy chwilę potrzymać butelkę w dłoni.

Przeciwwskazania

Użyte zioła