Syrop z kwiatów mniszka lekarskiego (miód majowy)

Metryczka

• Typ: Syrop
• Kategoria: Trawienie i wątroba
• Trudność: średni
• Czas przygotowania: 2 godziny pracy (w tym ok. 1 godzina oskubywania płatków) + noc maceracji + 2 godziny wygotowywania
• Wydajność: ok. 600–700 ml gęstego syropu (2–3 słoiczki po 250 ml)
• Sezon: kwiecień–maj, w pełni kwitnienia, w słoneczne i suche południe, gdy koszyczki są całkowicie otwarte; okno zbioru trwa ok. 3–4 tygodnie i praktycznie nie da się go przegapić — mniszek kwitnie masowo

Składniki

• 400 sztuk świeżych koszyczków kwiatowych mniszka lekarskiego (ok. 200 g samych żółtych płatków po oskubaniu)
• 1000 ml wody
• 1000 g cukru trzcinowego lub białego
• 1 cytryna pokrojona w plasterki (ze skórką, jeśli niepryskana) + sok z drugiej cytryny (ok. 40 ml)
• 1 pomarańcza pokrojona w plasterki (opcjonalnie, dla aromatu)

Przygotowanie

1. Zbieraj koszyczki w słoneczne, suche południe, gdy są całkowicie otwarte — koszyczki zebrane rano lub w deszcz są zamknięte i nic z nich nie wyjdzie. Zbieraj z łąk oddalonych od dróg i nienawożonych, mniszek kumuluje azotany i metale ciężkie.
2. Nie myj kwiatów w wodzie — spłukujesz pyłek i nektar. Rozłóż je na płaskiej powierzchni na 15–20 minut, żeby owady same wyszły.
3. Oskub żółte płatki z zielonych kielichów i dna koszyczka. To najbardziej pracochłonny etap (ok. 1–1,5 godziny) i jednocześnie kluczowy: każdy zielony element wnosi gorzki sok mleczny, przez który syrop staje się cierpki i nieprzyjemny.
4. Włóż płatki do garnka, zalej 1000 ml zimnej wody, dodaj plasterki cytryny i pomarańczy. Doprowadź do wrzenia i gotuj pod przykryciem na małym ogniu 20 minut.
5. Zdejmij z ognia i odstaw pod przykryciem na 12–24 godziny (najlepiej na noc) — to maceracja, w której z płatków wychodzi barwa i aromat.
6. Odcedź wywar przez gęste sitko i podwójną gazę, mocno odciskając płatki. Powinno zostać ok. 800–900 ml płynu.
7. Wlej wywar z powrotem do garnka, dodaj 1000 g cukru i sok z cytryny. Podgrzewaj na małym ogniu, mieszając, aż cukier się rozpuści.
8. Gotuj na najmniejszym ogniu, bez przykrycia, 1,5–2,5 godziny, mieszając co kilkanaście minut i zbierając ewentualną pianę. Syrop odparuje mniej więcej do połowy objętości.
9. Test gęstości: kropla syropu upuszczona na zimny talerzyk nie może się rozlewać — ma trzymać kształt kropli. Konsystencja odpowiada płynnemu miodowi. Pamiętaj, że po ostygnięciu syrop jeszcze zgęstnieje.
10. Gorący syrop przelej do wyparzonych, suchych słoiczków, zakręć i odwróć do góry dnem na 10 minut. Studź do temperatury pokojowej.

Dawkowanie

Doraźnie na gardło i kaszel — dorośli: 1 łyżka (15 ml) 3 razy dziennie, powoli, bez popijania. Dzieci 1–3 lata: pół łyżeczki (2,5 ml) 2 razy dziennie. Dzieci 4–6 lat: 1 łyżeczka (5 ml) 2–3 razy dziennie. Dzieci 7–12 lat: 1 łyżeczka (5 ml) 3 razy dziennie. Na trawienie i drogi żółciowe — dorośli: 1 łyżeczka (5 ml) rozpuszczona w szklance ciepłej wody, 15–20 minut przed posiłkiem, 2 razy dziennie; kuracja 3–4 tygodnie. Można też stosować jako codzienny zamiennik miodu do herbaty (herbata musi być schłodzona poniżej 60 °C), do naleśników i jogurtu. NIE PODAWAĆ dzieciom poniżej 1. roku życia.

Przechowywanie

Małe, wyparzone słoiczki (250 ml), w chłodnym i ciemnym miejscu. Po otwarciu koniecznie w lodówce — dlatego lepiej zrobić kilka małych słoiczków niż jeden duży. Nabieraj wyłącznie czystą, suchą łyżeczką. Prawidłowo odparowany syrop (stężenie cukru powyżej 60%) nie fermentuje; jeśli zauważysz bąbelki gazu, kwaśny zapach lub pleśń na powierzchni — syrop był za rzadki i nadaje się tylko do wyrzucenia. Naturalna krystalizacja po kilku miesiącach jest normalna i nie oznacza zepsucia; wystarczy podgrzać słoiczek w kąpieli wodnej do 40 °C.

Trwałość

12–18 miesięcy w zamkniętym słoiku w chłodnym miejscu; po otwarciu 6–8 tygodni w lodówce

Wskazówki

Cały sukces tego syropu rozstrzyga się na etapie oskubywania płatków. Zielone kielichy i zielone dno koszyczka zawierają biały sok mleczny pełen goryczy i to on odpowiada za nieprzyjemny, ściągający posmak — jeśli twój miód majowy wyszedł gorzki, prawie na pewno nie doczyściłeś kwiatów. Jest to nudne i długie, ale nie da się tego pominąć. Drugi błąd to za krótkie odparowywanie: syrop w gorącym garnku wydaje się gęstszy, niż jest w rzeczywistości, i wielu ludzi zlewa go za wcześnie, a potem dziwi się, że po miesiącu fermentuje. Rób test zimnego talerzyka i nie idź na skróty. Trzeci błąd to zbieranie kwiatów rano lub po deszczu — koszyczki są wtedy zamknięte, a syrop wychodzi blady i bez aromatu. Zbiór jest zresztą jedyną naprawdę przyjemną częścią tego przepisu: 400 kwiatów zbiera się w kwadrans na dobrej łące. Sok z cytryny to nie ozdoba — kwas obniża pH, poprawia trwałość i zapobiega krystalizacji, dodaj go zawsze. Gotowy syrop jest ciemnobursztynowy, gęsty jak płynny miód, o miodowo-kwiatowym zapachu i lekko cytrusowym posmaku. Dla wegan to sensowny zamiennik miodu pszczelego. Nadmiar płatków można wysuszyć i dodać do mieszanek ziołowych.

Przeciwwskazania

Użyte zioła