Syrop z kwiatu czarnego bzu na napotne poty

Metryczka

• Typ: Syrop
• Kategoria: Przeziębienie i odporność
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 40 minut pracy + 24 godziny maceracji
• Wydajność: ok. 1,6 l syropu (3–4 butelki po 500 ml)
• Sezon: koniec maja – czerwiec (zbiór kwiatu, w niżej położonych rejonach nawet od połowy maja; w górach do początku lipca)

Składniki

• 30 świeżych, w pełni rozwiniętych baldachów kwiatu czarnego bzu (ok. 200 g)
• 1 l wody
• 1,2 kg cukru białego
• 2 średnie cytryny (ok. 200 g), sparzone i pokrojone w plastry
• 20 g kwasku cytrynowego (2 płaskie łyżki)

Przygotowanie

1. Kwiaty zbieraj w suchy, słoneczny dzień, w godzinach przedpołudniowych, gdy baldachy są w pełni rozwinięte i mocno pachną. Nie płucz ich — woda wypłukuje pyłek i olejek. Ewentualne owady wytrząśnij, otrzepując baldachy nad kartką.
2. Nożyczkami odetnij grube, zielone szypułki — zawierają sambunigrynę i dają mdłości oraz gorzki posmak. Zostaw same kwiatostany.
3. Włóż kwiaty do dużego garnka lub kamionki, przełóż plastrami cytryny.
4. Zagotuj 1 l wody, odstaw na 2 minuty (do ok. 90 °C) i zalej kwiaty. Wrzątek prosto z ognia zaparza kwiat i niszczy część olejku.
5. Dodaj kwasek cytrynowy, zamieszaj, przykryj i odstaw w chłodne miejsce na 24 godziny.
6. Po dobie przecedź przez gęste sito wyłożone gazą lub pieluchą tetrową. Kwiaty mocno odciśnij.
7. Przelej wyciąg do garnka, dodaj 1,2 kg cukru i podgrzewaj na małym ogniu, ciągle mieszając, aż cukier się rozpuści (temperatura nie wyższa niż 80 °C — nie gotuj).
8. Utrzymuj 80 °C przez 10 minut, zbierając szumowiny. Nie doprowadzaj do wrzenia: gotowanie karmelizuje cukier i rozkłada flawonoidy.
9. Gorący syrop przelej przez lejek do wyparzonych butelek o pojemności 250–500 ml, napełniając je po samą szyjkę.
10. Zakręć, odwróć butelki do góry dnem na 10 minut, potem postaw normalnie i pozwól ostygnąć. Dla większej pewności możesz pasteryzować butelki 15 minut w wodzie o temperaturze 85 °C.

Dawkowanie

Dorośli: 1 łyżka stołowa (15 ml) syropu rozpuszczona w szklance gorącej wody, 3–4 razy dziennie, w tym koniecznie jedna porcja wieczorem przed położeniem się do łóżka. Po wypiciu należy się położyć i mocno przykryć — poty to sedno kuracji; po spoceniu zmień piżamę i pościel. Kuracja doraźna: 2–5 dni, do ustąpienia gorączki. Dzieci 3–6 lat: 1 łyżeczka (5 ml) w pół szklanki ciepłej wody, 2–3 razy dziennie. Dzieci 6–12 lat: 1 łyżeczka 3 razy dziennie. Poniżej 1. roku życia nie podawać. Preparat napotny wymaga uzupełniania płynów — w trakcie kuracji pij dodatkowo min. 1,5–2 l wody dziennie, inaczej ryzykujesz odwodnienie.

Przechowywanie

Zamknięte butelki trzymaj w chłodnej, ciemnej spiżarni (10–18 °C). Światło rozkłada flawonoidy i syrop blaknie z bursztynowego do słomkowego — traci wtedy część działania. Po otwarciu obowiązkowo lodówka, zawsze czysta łyżka, nigdy picie prosto z butelki. Wypukła zakrętka, bąbelki, kwaśny lub alkoholowy zapach oznaczają fermentację — taki syrop wylej, nie „przegotowuj”. Zbyt mała ilość cukru (poniżej ok. 1 kg na litr wyciągu) prawie zawsze kończy się fermentacją.

Trwałość

12 miesięcy w zamkniętej butelce; po otwarciu 4–6 tygodni w lodówce

Wskazówki

Najczęstszy błąd to zbiór kwiatów po deszczu lub ich mycie — mokry surowiec traci pyłek i aromat, a syrop wychodzi wodnisty i bez zapachu. Drugi błąd: pozostawienie zielonych szypułek, które wnoszą gorycz i sambunigrynę. Trzeci: gotowanie syropu — traci wtedy barwę, zapach i flawonoidy. Bez czarny łatwo pomylić z trującym bzem hebdem (Sambucus ebulus): hebd to bylina do 1,5 m, bez zdrewniałej łodygi, o kwiatostanie skierowanym do góry i nieprzyjemnym zapachu — czarny bez to krzew lub drzewko o zdrewniałych pędach i baldachach zwieszających się po przekwitnięciu. Zbieraj tylko z krzewów zdrewniałych. Udany syrop jest klarowny, bursztynowo-złoty, gęsty jak płynny miód i pachnie kwiatem, nie karmelem. Cytrynę można zastąpić 30 g kwasku cytrynowego łącznie, ale wtedy syrop traci świeży, owocowy aromat. Do wzmocnienia działania napotnego dodaj do napoju szczyptę suszonego kwiatu lipy — obie rośliny działają synergistycznie.

Przeciwwskazania

Użyte zioła