Balsam chłodzący z mentolem i miętą na skurcze

Metryczka

• Typ: Balsam
• Kategoria: Stawy i mięśnie
• Trudność: średni
• Czas przygotowania: 35 minut pracy + 3 godziny maceracji na ciepło (wersja na zimno: +4 tygodnie)
• Wydajność: ok. 220 g balsamu (4 słoiczki po 55 ml)
• Sezon: mięta pieprzowa: czerwiec–sierpień, liść zbierany tuż przed kwitnieniem, w słoneczny poranek po obeschnięciu rosy (wtedy zawartość olejku jest najwyższa); rozmaryn: maj–wrzesień; arnika górska: czerwiec–sierpień, wyłącznie z uprawy — w Polsce gatunek ŚCIŚLE CHRONIONY, nie wolno go zbierać ze stanowisk naturalnych. Balsam najlepiej robić późnym latem, ze świeżo wysuszonej mięty

Składniki

• 30 g suszonego liścia mięty pieprzowej
• 10 g suszonego ziela rozmarynu
• 10 g suszonych koszyczków arniki górskiej (z uprawy)
• 250 ml oleju słonecznikowego lub z pestek winogron (na macerat, proporcja 1:5)
• 18 g wosku pszczelego w granulkach
• 6 g kryształków mentolu (l-mentol, kryształy) — docelowe stężenie ok. 3% w gotowym balsamie
• 20 kropli olejku eterycznego z mięty pieprzowej
• 10 kropli olejku eterycznego eukaliptusowego
• 3 krople witaminy E (tokoferol)

Przygotowanie

1. Macerat: 30 g mięty, 10 g rozmarynu i 10 g arniki zalej 250 ml oleju w żaroodpornym słoiku. Susz musi być suchy jak wiór.
2. Grzej w kąpieli wodnej w 45–50 °C przez 3 godziny, mieszając co 30 minut. Wersja na zimno: 4 tygodnie w ciepłym, jasnym miejscu, słoik obracaj co 2 dni.
3. Odcedź przez gazę złożoną na 4 warstwy i mocno wyciśnij. Odstaw na dobę i zlej znad osadu — potrzebujesz ok. 200 ml klarownego, zielonkawego maceratu.
4. W kąpieli wodnej rozpuść 18 g wosku pszczelego (topi się w ok. 62–65 °C).
5. Zdejmij z kąpieli, wlej 200 ml maceratu i mieszaj do jednorodności.
6. Kiedy masa ostygnie do 40–45 °C, wsyp 6 g kryształków mentolu i mieszaj powoli, aż rozpuszczą się bez reszty (mentol topi się w ok. 42–45 °C — w tej temperaturze rozpuści się w tłuszczu w kilkadziesiąt sekund). Nie wsypuj mentolu do masy gorętszej niż 50 °C — po prostu wyparuje i stracisz połowę.
7. Sprawdź pod światło, czy nie zostały nierozpuszczone kryształki — twarde ziarno mentolu na skórze daje punktowe, nieprzyjemnie ostre uczucie zimna.
8. Przy ok. 38 °C dodaj 20 kropli olejku miętowego, 10 kropli eukaliptusowego i 3 krople witaminy E. Wymieszaj przez minutę i od razu zamknij naczynie — lotne olejki uciekają z otwartego, ciepłego naczynia w tempie, którego nie widać, ale które da się wywąchać.
9. Test konsystencji: kropla na zimnym talerzyku po 30 sekundach ma być miękka i rozcieralna. Za rzadka — dosyp 3 g wosku i przetop w 60 °C.
10. Przelej do wyparzonych, suchych słoiczków z ciemnego szkła po 50–60 ml. Zakręć DOPIERO po całkowitym wystudzeniu, ale nie zostawiaj otwartych dłużej niż 30 minut — mentol sublimuje.
11. Opisz etykietą: skład i data.

Dawkowanie

WYŁĄCZNIE ZEWNĘTRZNIE. Dorośli: cienką warstwę wetrzeć w napięty lub bolesny mięsień 2–4 razy dziennie, masując 2–3 minuty w kierunku serca (przy łydkach — od kostki ku kolanu). Przy nocnych skurczach łydek: nałożyć wieczorem, ok. 30 minut przed snem, po rozciągnięciu mięśnia. Po treningu: nakładać na schłodzone, nie rozgrzane mięśnie, najwcześniej 20 minut po wysiłku. Efekt chłodzenia pojawia się w 1–3 minuty i utrzymuje 30–60 minut. Można stosować przewlekle, ale jeśli skurcze nawracają dłużej niż 2 tygodnie mimo stosowania — to sygnał do diagnostyki (elektrolity, magnez, potas, tarczyca, żylaki, leki moczopędne i statyny), a nie do zwiększania dawki balsamu. Dzieci: NIE STOSOWAĆ poniżej 6. roku życia; u dzieci 6–12 lat tylko wersja bez mentolu i bez olejku miętowego (sam macerat) i nigdy w okolicy twarzy.

Przechowywanie

Szczelne słoiczki z ciemnego szkła, temperatura poniżej 20 °C, z dala od światła i ciepła. Szczelność jest tu ważniejsza niż przy innych maściach: mentol przechodzi ze stanu stałego prosto w gazowy i przez byle jakie wieczko po pół roku ucieka z balsamu. Nie przechowywać w plastikowych pojemnikach PET — mentol i olejek miętowy z czasem naruszają część tworzyw. Poza zasięgiem dzieci. Nabieraj czystą, suchą łopatką.

Trwałość

9 miesięcy w szczelnym, ciemnym szkle; efekt chłodzenia słabnie wcześniej niż psuje się tłuszcz, bo mentol powoli sublimuje przez nieszczelne wieczko

Wskazówki

Największym błędem jest wsypanie mentolu do zbyt gorącego tłuszczu — mentol sublimuje i topi się w 42–45 °C, a w 70 °C zwyczajnie ucieka w powietrze; poznasz to po tym, że cała kuchnia pachnie miętą, a balsam po zastygnięciu ledwo chłodzi. Drugi błąd to źle dobrane stężenie: 3% (6 g na 200 g balsamu) to poziom wyraźnie chłodzący, ale znośny. Powyżej 5% robi się nieprzyjemnie i pojawia się ryzyko podrażnienia, poniżej 1% nie poczujesz nic. Trzeci błąd: nierozpuszczone kryształki. Zawsze sprawdź masę pod światło i, jeśli trzeba, wróć na chwilę na kąpiel wodną. Kryształki mentolu można zastąpić większą ilością olejku miętowego, ale wtedy chłodzenie jest krótsze i płytsze — mentol krystaliczny to nie to samo co olejek. Arnikę można pominąć u osób uczulonych na astrowate; zastąp ją zielem nawłoci albo kasztanowcem (na ciężkie nogi kasztanowiec sprawdza się nawet lepiej). Miętę pieprzową można zastąpić miętą polną lub zieloną, ale mają mniej mentolu i macerat będzie słabszy. Dobrze zrobiony balsam jest jasnozielonkawy, gładki, a po wtarciu daje narastające zimno przez 2–3 minuty i wyraźne uczucie ulgi. Jeśli chłód jest kłujący i bolesny, a nie przyjemny — jest za dużo mentolu, rozcieńcz balsam czystym maceratem 1:1 i przetop w 60 °C.

Przeciwwskazania

Użyte zioła