Balsam do ust z nagietkiem i masłem kakaowym

Metryczka

• Typ: Balsam
• Kategoria: Pielęgnacja
• Trudność: średni
• Czas przygotowania: 30 minut + 4 tygodnie maceracji (lub 3 godziny w wersji na ciepło) + 3 godziny zastygania
• Wydajność: ok. 70 g — 11 sztyftów po 5 ml lub 4 słoiczki po 15 ml
• Sezon: nagietek (koszyczek): czerwiec–wrzesień, zbiór w suchy, słoneczny dzień w pełni kwitnienia, przed zawiązaniem nasion; macerat załóż latem, a balsam ulej w październiku — zdąży dojrzeć akurat na sezon mrozów, gdy wargi pękają najbardziej

Składniki

• 15 g suszonych koszyczków nagietka lekarskiego (Calendulae flos)
• 80 ml oleju ze słodkich migdałów (na macerat; po odsączeniu zostaje ok. 65 ml)
• 30 ml gotowego maceratu nagietkowego
• 18 g masła kakaowego nierafinowanego
• 10 g wosku pszczelego
• 8 g masła shea nierafinowanego
• 3 g lanoliny bezwodnej (opcjonalnie — poprawia zatrzymywanie wody w naskórku warg)
• 6 kropli witaminy E (tokoferol)

Przygotowanie

1. Macerat nagietkowy: 15 g suszonych koszyczków wsyp do suchego słoika i zalej 80 ml oleju migdałowego. Surowiec musi być całkowicie zanurzony — wystające płatki spleśnieją. Zakręć.
2. Maceruj 4 tygodnie w ciemnym miejscu w temperaturze pokojowej, wstrząsając słoikiem co 2–3 dni. Wersja szybka: wstaw słoik do kąpieli wodnej o temperaturze 40–45 °C na 3 godziny, nie dopuszczając do wrzenia.
3. Odcedź macerat przez gazę, mocno odciśnij surowiec, a następnie odstaw na dobę i zdekantuj znad osadu. Nagietkowy macerat ma barwę złocistopomarańczową — to karotenoidy; jeśli olej pozostał bezbarwny, macerat się nie udał (za mało surowca albo surowiec był stary).
4. Wyparz sztyfty i słoiczki (10 minut we wrzątku), osusz je całkowicie.
5. W kąpieli wodnej rozpuść 10 g wosku pszczelego w 62–65 °C, następnie dodaj 18 g masła kakaowego i 8 g masła shea. Mieszaj do klarowności — masło kakaowe topi się już przy 34–38 °C, więc rozejdzie się szybko.
6. Dodaj 30 ml maceratu nagietkowego i 3 g lanoliny. Mieszaj 2 minuty, utrzymując temperaturę ok. 60 °C, aż całość będzie klarowna i jednolicie pomarańczowozłota.
7. Zdejmij z kąpieli i studź do ok. 45 °C, mieszając powoli. Dodaj 6 kropli witaminy E.
8. Test konsystencji: kropla masy na zimnym talerzyku ma stwardnieć w 60 sekund do konsystencji twardej pomadki. Za miękka — dotop 2 g wosku; za twarda i krucha — dodaj 3 ml maceratu.
9. Rozlej do sztyftów lub słoiczków. Masło kakaowe tężeje szybko — rozlewaj sprawnie, bez przerw, a jeśli masa zacznie gęstnieć w naczyniu, wstaw je na chwilę z powrotem do kąpieli.
10. Studź w temperaturze pokojowej przez 3 godziny. NIE w lodówce: masło kakaowe schłodzone gwałtownie tworzy niestabilne formy krystaliczne i na sztyfcie pojawi się biały, szorstki nalot (dokładnie jak wykwit tłuszczowy na czekoladzie). Zakręć po całkowitym zastygnięciu.

Dawkowanie

Wyłącznie zewnętrznie, na wargi. Nakładaj cienką warstwą 3–6 razy dziennie, koniecznie przed wyjściem na mróz i wiatr oraz przed snem. Na mocno popękane wargi: gruba warstwa na noc, przez 5–7 kolejnych nocy — po tygodniu regularnego stosowania naskórek warg powinien być zregenerowany. Bez limitu czasu stosowania. Dzieci powyżej 3. roku życia — bezpieczny (w przeciwieństwie do wersji z miodem nie zawiera produktu zakazanego u niemowląt), ale i tak nadzoruj, bo zlizywanie balsamu wysusza wargi. Poniżej 3. roku życia stosuj tylko wersję bez lanoliny i bez olejków, i tylko po próbie uczuleniowej. Można nakładać także na suchą skórę wokół nosa przy katarze i na spierzchnięte kostki dłoni.

Przechowywanie

Temperatura pokojowa do 22 °C, w ciemnym miejscu. Masło kakaowe topi się przy 34 °C, więc sztyft zostawiony w nasłonecznionym samochodzie zamieni się w kałużę i już nie odzyska struktury. Nie przechowuj w lodówce — wahania temperatury powodują wykwit tłuszczowy (biały nalot). Nalot sam w sobie nie oznacza zepsucia, tylko przekrystalizowanie, ale psuje wygląd i sprawia, że balsam gorzej się rozprowadza. Prawdziwy koniec przydatności rozpoznasz po zapachu: zjełczały olej pachnie starą farbą olejną i drapie w gardle.

Trwałość

12 miesięcy (baza całkowicie bezwodna, witamina E chroni tłuszcze przed jełczeniem); po otwarciu sztyftu — 6 miesięcy

Wskazówki

Najczęstszy błąd to macerat zrobiony ze świeżych, niepodwiędniętych kwiatów — woda z płatków zostaje w oleju i po dwóch tygodniach macerat pleśnieje od spodu. Nagietek na macerat suszy się lub przynajmniej podwiędza przez 12 godzin. Drugi błąd to chłodzenie sztyftu w lodówce — masło kakaowe wtedy wykwita i dostajesz biały, szorstki nalot. Trzeci — za mało wosku: sam z masłem kakaowym balsam wydaje się twardy w słoiku, ale sztyft będzie się kruszył przy wykręcaniu, bo masło kakaowe jest twarde, lecz kruche, a wosk daje mu plastyczność. Nagietek zbieraj w pełni kwitnienia, w słoneczne południe, ścinając całe koszyczki (nie same płatki — triterpeny siedzą głównie w dnie kwiatostanowym i w płatkach języczkowych razem). Nie zbieraj koszyczków, które już zawiązały nasiona. Suszony nagietek starszy niż rok traci karotenoidy i macerat wychodzi blady. Sprawdź, czy wyszło: balsam ma barwę od złocistej po pomarańczową, wyraźny zapach kakao z ziołowym tłem, topi się na wargach w 3–5 sekund i tworzy elastyczny, nie woskowy film. Jeśli masz macerat nagietkowy w oliwie zamiast w oleju migdałowym — działa równie dobrze, tylko sztyft będzie odrobinę bardziej miękki.

Przeciwwskazania

Użyte zioła