Nalewka z korzenia kurkumy na wątrobę

Metryczka

• Typ: Nalewka
• Kategoria: Trawienie i wątroba
• Trudność: średni
• Czas przygotowania: 45 minut + 4 tygodnie maceracji + 2 tygodnie dojrzewania
• Wydajność: ok. 700 ml
• Sezon: listopad–marzec (świeże kłącza kurkumy z importu są dostępne zimą; susz można kupować przez cały rok — bierz kłącze w kawałkach, nie mielone), wrzesień–październik (korzeń mniszka), sierpień–wrzesień (dojrzałe owoce ostropestu)

Składniki

• 100 g suszonego kłącza kurkumy, pokrojonego lub grubo utłuczonego (albo 250 g świeżego kłącza, startego)
• 20 g suszonego korzenia mniszka lekarskiego, pociętego na kawałki 3–5 mm
• 20 g owoców ostropestu plamistego, grubo rozgniecionych bezpośrednio przed maceracją
• 20 g świeżego kłącza imbiru, pokrojonego w plastry
• 5 g ziaren pieprzu czarnego, świeżo rozgniecionych w moździerzu
• 800 ml spirytusu rozcieńczonego do 65% (na 800 ml: ok. 550 ml spirytusu 95% + ok. 250 ml wody przegotowanej i wystudzonej)

Przygotowanie

1. Rozcieńcz spirytus do 65%. To stężenie jest tu kluczowe — poniżej 50% wyciągniesz z kurkumy głównie barwnik i śladowe ilości kurkuminoidów, a nalewka będzie żółta, ale bezczynna.
2. Suszone kłącze kurkumy utłucz w moździerzu na kawałki wielkości ziarna grochu. Nie miel na proszek: sproszkowana kurkuma zamienia nalewkę w nieprzefiltrowalną zawiesinę.
3. Pieprz rozgnieć w moździerzu tuż przed użyciem — piperyna i olejek ulatniają się z rozdrobnionego pieprzu w ciągu kilku dni.
4. Owoce ostropestu rozgnieć grubo (nie na mąkę) — całe przechodzą przez maceracja nietknięte, a zmielone jełczeją.
5. Włóż wszystkie surowce do wyparzonego słoja o pojemności 1,5 l. Zalej alkoholem tak, żeby surowiec był przykryty co najmniej 2–3 cm słupem płynu; kurkuma mocno pęcznieje w pierwszej dobie.
6. Zakręć i maceruj 4 tygodnie w ciemnym miejscu, w temperaturze 18–22 °C. Wstrząsaj codziennie przez pierwszy tydzień, potem co drugi dzień. Ciemność jest tu obowiązkowa: kurkumina rozkłada się pod wpływem światła.
7. Po 4 tygodniach zlej płyn i odciśnij surowiec przez podwójną gazę — napęczniała kurkuma trzyma w sobie sporą część wyciągu, więc odciskaj mocno, w rękawiczkach (kurkuma barwi skórę i tkaniny na trwałe).
8. Odstaw na 5 dni w chłodne miejsce, żeby opadła zawiesina, zdekantuj znad osadu i przefiltruj przez filtr do kawy. Filtrowanie kurkumy jest powolne — nie przyspieszaj go, przeciskając płyn.
9. Przelej do ciemnych butelek z zakraplaczem, opisz datą. Odstaw na 2 tygodnie do dojrzewania.

Dawkowanie

Dorośli: 20–30 kropli (ok. 1–1,5 ml) w niewielkiej ilości wody lub na łyżeczce, dwa do trzech razy dziennie, 20–30 minut PO posiłku (kurkuma podana na czczo drażni żołądek, a przy żółciopędnym zastosowaniu ma zadziałać na trawienie już przyjętego pokarmu). Maksymalna dawka dobowa: 5 ml nalewki. Kuracja: 4–8 tygodni, następnie co najmniej 2 tygodnie przerwy. Pierwszą dawkę zmniejsz do 10 kropli i obserwuj — u części osób kurkuma nasila zgagę. Nie stosować u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia (preparat alkoholowy, brak ustalonych dawek pediatrycznych). Nie łączyć w tym samym czasie z innymi preparatami żółciopędnymi. Odstaw preparat co najmniej 2 tygodnie przed planowaną operacją.

Przechowywanie

Wyłącznie ciemne szkło (oranżowe lub brązowe), szczelnie zamknięte, w chłodnym i ciemnym miejscu (10–18 °C). Kurkumina jest fotolabilna — rozkłada się pod wpływem światła, a nalewka trzymana na parapecie może zachować barwę i stracić działanie. Nie przechowuj w plastikowych butelkach: olejek eteryczny wypłukuje z nich zmiękczacze, a kurkuma trwale je barwi. Osad na dnie butelki po kilku miesiącach to normalne wytrącanie żywic — nie jest to oznaka zepsucia, można przefiltrować lub po prostu nie wstrząsać przed odmierzeniem dawki. Uwaga: rozlana nalewka plami wszystko na żółto, łącznie z fugą i blatem.

Trwałość

3 lata w ciemnej butelce; wystawiona na światło traci aktywność w ciągu kilku miesięcy, mimo że nadal wygląda na intensywnie żółtą

Wskazówki

Najczęstszy błąd to robienie tej nalewki na wódce 40% — powstaje ładna, intensywnie żółta ciecz o znikomej zawartości kurkuminoidów, bo te są lipofilne i potrzebują co najmniej 60% alkoholu. Barwa nie jest tu miarą mocy. Drugi błąd to pominięcie pieprzu: bez piperyny biodostępność kurkuminy jest tak niska, że w praktyce marnujesz surowiec. Trzeci błąd to macerowanie w słoju stojącym na parapecie „w słońcu” — kurkumina jest fotolabilna i światło ją rozłoży w trakcie samej maceracji. Czwarty: mielenie kurkumy na proszek, po którym nalewki nie da się przefiltrować przez tydzień. Możesz użyć świeżego kłącza (250 g startego) — wtedy podnieś stężenie alkoholu do 75%, bo świeży surowiec wniesie własną wodę. Ostropest da się zastąpić 20 g liścia karczocha (inny mechanizm hepatoprotekcyjny, silniejsze działanie żółciopędne, jeszcze bardziej gorzki smak). Poznasz, że wyszło, po tym, że nalewka jest głęboko pomarańczowo-bursztynowa, wręcz nieprzezroczysta w butelce, a rozcieńczona w wodzie daje wyraźnie mętną zawiesinę (to wytrącające się kurkuminoidy — dowód, że rzeczywiście się wyekstrahowały). Klarowna po rozcieńczeniu, żółta jak herbata nalewka oznacza, że alkohol był za słaby. Pracuj w rękawiczkach i nie na jasnym blacie: kurkuma barwi trwale wszystko, czego dotknie.

Przeciwwskazania

Użyte zioła