Syrop tymiankowy na mokry kaszel

Metryczka

• Typ: Syrop
• Kategoria: Drogi oddechowe
• Trudność: średni
• Czas przygotowania: 1 godzina 15 minut
• Wydajność: ok. 700 ml syropu (ok. 45 dawek dla dorosłego)
• Sezon: Ziele tymianku zbieraj od czerwca do sierpnia, w pełni kwitnienia, w słoneczne przedpołudnie — wtedy zawartość olejku jest najwyższa; ścinaj tylko górne, niezdrewniałe 10-15 cm pędu. Owoce kopru włoskiego — wrzesień-październik. Korzeń lukrecji — jesienią, z roślin 3-4-letnich. Sam syrop najlepiej gotować jesienią, przed sezonem infekcyjnym, ze świeżo wysuszonego tymianku.

Składniki

• 40 g suszonego ziela tymianku (ok. 6 łyżek)
• 10 g owoców kopru włoskiego, rozgniecionych
• 5 g korzenia lukrecji, rozdrobnionego
• 500 ml wody
• 500 g cukru białego (albo 500 g miodu - patrz wskazówki)
• 1 łyżka soku z cytryny
• butelka szklana 500 ml, wyparzona, najlepiej ciemna

Przygotowanie

1. Rozgnieć owoce kopru włoskiego w moździerzu. Korzeń lukrecji potnij nożyczkami na kawałki 2-3 mm.
2. Wsyp koper i lukrecję do rondelka, zalej 500 ml zimnej wody, doprowadź do wrzenia i gotuj pod przykryciem 5 minut. Lukrecja i koper są twardymi surowcami — potrzebują gotowania.
3. Zdejmij z ognia, dorzuć tymianek, przykryj i odstaw na 30 minut. Tymianku nie gotuj — tymol jest lotny i ucieknie z parą.
4. Przecedź przez gęste sitko wyłożone gazą, surowiec mocno odciśnij. Powinno zostać ok. 380-400 ml wyciągu; jeśli mniej, uzupełnij przegotowaną wodą do 400 ml.
5. Przelej wyciąg z powrotem do czystego rondla, dodaj 500 g cukru i podgrzewaj na małym ogniu, mieszając, aż cukier całkowicie się rozpuści. Temperatura nie może przekroczyć 70 stopni C — nie gotuj syropu.
6. Trzymaj w 65-70 stopniach C przez 10 minut, ciągle mieszając, aż syrop lekko zgęstnieje i będzie spływał z łyżki ciągłą strugą.
7. Zdejmij z ognia, wmieszaj łyżkę soku z cytryny (obniża pH i dodatkowo zabezpiecza przed pleśnią).
8. Gorący syrop przelej do wyparzonej butelki, zakręć i odwróć dnem do góry na 5 minut, potem postaw normalnie i zostaw do wystudzenia. Opisz datą.

Dawkowanie

Dorośli: 1 łyżka (15 ml) 3-4 razy dziennie, po jedzeniu, popijając odrobiną ciepłej wody. Ostatnią dawkę weź nie później niż 2 godziny przed snem — syrop wykrztuśny upłynnia wydzielinę i nocne odkrztuszanie w pozycji leżącej bywa uciążliwe. Dzieci 12-18 lat: 10 ml 3 razy dziennie. Dzieci 6-12 lat: 5 ml (łyżeczka) 3 razy dziennie. Dzieci 3-6 lat: 2,5 ml 2-3 razy dziennie. Poniżej 3. roku życia — nie podawać tego syropu (lukrecja i koper, patrz przeciwwskazania). Kuracja: 7-10 dni. Jeśli kaszel nie ustępuje po 10 dniach albo pojawia się gorączka, duszność, świsty czy krew w plwocinie — idź do lekarza, nie zwiększaj dawki. Uwaga: syropu wykrztuśnego NIE łącz z lekami przeciwkaszlowymi (kodeina, butamirat, dekstrometorfan) — zablokujesz odkrztuszanie tego, co syrop właśnie upłynnił, i wydzielina zalegnie w oskrzelach.

Przechowywanie

Nieotwartą butelkę trzymaj w ciemnym, chłodnym miejscu (spiżarnia, 10-18 stopni C). Po otwarciu przechowuj wyłącznie w lodówce i zawsze nabieraj czystą, suchą miarką — nie pij prosto z butelki, bo flora z jamy ustnej zainfekuje syrop. Objawy zepsucia: kożuch pleśni na powierzchni, bąbelki, kwaśny lub alkoholowy zapach, wypychająca się zakrętka. Sfermentowanego syropu nie da się uratować gotowaniem — wylej. Jeśli syrop mocno skrystalizuje przy dnie, oznacza to, że cukru było za dużo albo za szybko odparowała woda; podgrzej butelkę w kąpieli wodnej do 50 stopni C i wstrząśnij.

Trwałość

6 miesięcy w zamkniętej butelce; po otwarciu 6-8 tygodni w lodówce

Wskazówki

Najczęstszy błąd to gotowanie tymianku razem z resztą — tymol i karwakrol są lotne z parą wodną, po 5 minutach wrzenia zostaje w garnku bardzo mało. Tymianek zawsze wchodzi po zdjęciu z ognia. Drugi błąd: gotowanie syropu, zamiast trzymania go w 65-70 stopni C. Przegotowany syrop karmelizuje i traci resztki olejków; niedogotowany (za mało cukru albo za krótko) spleśnieje w ciągu miesiąca. Sprawdzian gęstości: zimna kropla syropu na talerzyku ma się rozpłynąć powoli, nie natychmiast. Jeśli chcesz wersję na miodzie: przygotuj wyciąg jak wyżej, ODPARUJ go do ok. 250 ml, ostudź do 40 stopni C i dopiero wtedy wmieszaj 500 g miodu — miód powyżej 45 stopni C traci enzymy. Wersja na miodzie ma krótszą trwałość (3 miesiące) i nie wolno jej podawać dzieciom poniżej 12 miesięcy. Lukrecję możesz pominąć bez szkody dla działania wykrztuśnego — wtedy odpadają najostrzejsze przeciwwskazania i syrop mogą brać osoby z nadciśnieniem. Zamiast lukrecji dodaj 10 g korzenia prawoślazu (nie gotuj go — zalej zimną wodą na 2 godziny osobno, śluz rozkłada się na gorąco). Że syrop wyszedł, poznasz po zapachu: powinien pachnieć wyraźnie tymiankiem z anyżową nutą, mieć barwę ciemnobursztynową i lekko drapiący, ziołowo-słodki smak.

Przeciwwskazania

Użyte zioła