Wywar z korzenia mniszka na żółć

Metryczka

• Typ: Wywar
• Kategoria: Trawienie i wątroba
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 2 godziny namaczania + 25 minut gotowania i naciągania
• Wydajność: ok. 500 ml, czyli 3 porcje po ok. 150 ml (dawka na jeden dzień)
• Sezon: wrzesień–październik (zbiór korzenia mniszka i cykorii, po przekwitnieniu — wtedy zawartość inuliny i goryczy jest najwyższa); dopuszczalny też zbiór wczesnowiosenny w marcu–kwietniu, przed kwitnieniem. Kocankę zbiera się w lipcu–sierpniu, w pełni kwitnienia. Sam wywar sporządza się na bieżąco przez cały rok z suszu.

Składniki

• 2 łyżki (ok. 15 g) suszonego, rozdrobnionego korzenia mniszka lekarskiego
• 1 łyżka (ok. 7 g) suszonego korzenia cykorii podróżnika
• 1 łyżeczka (ok. 2 g) suszonych kwiatostanów kocanki piaskowej
• 1 łyżeczka (ok. 1 g) suszonego liścia mięty pieprzowej
• 500 ml zimnej wody (najlepiej miękkiej, przefiltrowanej)

Przygotowanie

1. Zważ surowce i wymieszaj korzeń mniszka z korzeniem cykorii. Grubsze kawałki korzenia rozdrobnij nożem lub w moździerzu do wielkości 2–3 mm — całe kawałki oddają za mało goryczy.
2. Wsyp mieszankę korzeni do emaliowanego lub stalowego garnka (nie aluminiowego) i zalej 500 ml ZIMNEJ wody.
3. Odstaw na 2 godziny do namoczenia — namoczony korzeń oddaje wyraźnie więcej substancji czynnych niż wrzucony od razu do wrzątku.
4. Doprowadź do wrzenia pod przykryciem, zmniejsz ogień i gotuj na wolnym ogniu (lekkie pyrkanie, ok. 96 °C) dokładnie 10 minut.
5. Zdejmij garnek z ognia, wrzuć kwiat kocanki i liść mięty, przykryj i odstaw na 15 minut do naciągnięcia. Kocanki i mięty NIE gotuj — olejki eteryczne i flawonoidy ulotnią się lub rozłożą.
6. Przecedź przez gęste sitko lub gazę, lekko odciskając surowiec. Uzupełnij przegotowaną wodą do 500 ml, jeśli część odparowała.
7. Przelej do termosu lub szklanego naczynia. Wywar pij ciepły — zimny słabiej pobudza wydzielanie żółci.

Dawkowanie

Dorośli: pół szklanki (ok. 150 ml) ciepłego wywaru 3 razy dziennie. Na pobudzenie apetytu i wydzielania żółci — 20–30 minut PRZED posiłkiem. Przy uczuciu pełności, zalegania i wzdęciach po tłustym jedzeniu — 30 minut PO posiłku. Kurację prowadź 2–4 tygodnie, następnie zrób minimum 1–2 tygodnie przerwy; kuracje żółciopędne powtarza się sezonowo (wiosna, jesień), nie prowadzi bez końca. Dzieci powyżej 12 lat: 1/4 szklanki (ok. 70 ml) 2 razy dziennie, wyłącznie po konsultacji z lekarzem. Dzieciom poniżej 12 lat nie podawać. Nie słodź cukrem — gorycz jest tu substancją czynną, a zablokowanie receptorów smaku gorzkiego osłabia odruch żółciopędny.

Przechowywanie

Przechowuj wyłącznie w lodówce (2–8 °C), w zakręconym słoiku lub termosie, maksymalnie dobę. Wywar z korzenia zawiera inulinę i cukry, dlatego w temperaturze pokojowej po kilku godzinach zaczyna fermentować — objawia się to kwaśnym zapachem, pienieniem i mętnieniem. Taki wywar wylej, nie pij. Nie mroź: po rozmrożeniu wytrąca się osad, a gorycze tracą aktywność. Każdego dnia kuracji przygotuj świeżą porcję.

Trwałość

24 godziny w lodówce — wywar jest odwarem wodnym bez konserwantu i szybko fermentuje

Wskazówki

Najczęstszy błąd to zalanie korzenia wrzątkiem jak herbaty — korzeń mniszka to surowiec zdrewniały, wymaga gotowania, inaczej dostajesz zabarwioną wodę bez goryczy. Drugi błąd to gotowanie razem z kocanką i miętą: to niszczy olejki eteryczne i flawonoidy — surowce delikatne dorzuca się dopiero po zdjęciu z ognia. Wywar powinien mieć wyraźną gorycz odczuwalną w tylnej części języka i barwę mocnej herbaty; jeśli jest jasny i mdły, korzeń był źle wysuszony (w zbyt wysokiej temperaturze traci gorycze) albo za grubo pokrojony. Korzeń zbierany jesienią jest bogatszy w inulinę i gorycze niż wiosenny. Jeśli nie masz cykorii, zwiększ mniszek do 3 łyżek. Kocankę możesz zastąpić 1 łyżeczką kwiatu rumianku (działa rozkurczowo, ale słabiej żółciopędnie), a miętę — szczyptą nasion kopru włoskiego. Nie używaj garnka aluminiowego: garbniki i kwasy fenolowe reagują z aluminium, wywar ciemnieje i nabiera metalicznego posmaku. Jeśli gorycz jest nie do przełknięcia, wypij wywar przez słomkę i popij łykiem wody — ale nie rozcieńczaj i nie dosładzaj.

Przeciwwskazania

Użyte zioła