Mieszanka do płukania gardła z szałwią, rumiankiem i korą dębu

Metryczka

• Typ: Mieszanka
• Kategoria: Drogi oddechowe
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 25 minut na porcję płukanki (5 minut na zmieszanie 100 g surowca)
• Wydajność: 100 g mieszanki = ok. 15 porcji płukanki; jedna porcja to 250 ml (ok. 5 płukań po 50 ml)
• Sezon: kwiecień–maj (zbiór kory dębu z młodych gałązek w okresie ruszania soków); czerwiec–sierpień (kwiat rumianku i nagietka, w pełni kwitnienia w suchy dzień); czerwiec–wrzesień (liść szałwii)

Składniki

• 30 g suszonego liścia szałwii lekarskiej
• 30 g suszonego koszyczka rumianku pospolitego
• 20 g rozdrobnionej kory dębu szypułkowego (lub bezszypułkowego)
• 20 g suszonego kwiatu nagietka lekarskiego
• 250 ml wody na jedną porcję płukanki
• 1 płaska łyżeczka soli kamiennej na porcję (opcjonalnie)

Przygotowanie

1. Odważ surowce w podanych proporcjach (razem 100 g mieszanki) i wsyp do dużej, suchej miski.
2. Kora dębu musi być rozdrobniona do wielkości ok. 2–3 mm — kawałki większe nie oddadzą garbników w krótkim gotowaniu; jeśli masz korę w większych fragmentach, potłucz ją w moździerzu lub zmiel krótko w młynku.
3. Wymieszaj wszystko dłonią przez ok. 2 minuty, aż mieszanka będzie jednorodna, i przesyp do szczelnego słoika z ciemnego szkła.
4. Na jedną porcję płukanki odmierz 2 czubate łyżki mieszanki (ok. 6–7 g) i wsyp do rondelka.
5. Zalej 250 ml zimnej wody i podgrzewaj pod przykryciem — kora wymaga odwaru, nie naparu, więc od zagotowania gotuj na małym ogniu dokładnie 3 minuty.
6. Zdejmij z ognia i pozostaw pod przykryciem na 15 minut — w tym czasie z szałwii i rumianku wyciągają się olejki i flawonoidy, których nie wolno gotować dłużej.
7. Przecedź przez gęste sitko, mocno odciskając surowiec.
8. Jeśli używasz soli, rozpuść ją w gorącym odwarze.
9. Ostudź do 35–40 °C (letniej temperatury) i płucz gardło porcjami po ok. 50 ml, gardłując każdą przez 30–60 sekund. Całą szklankę zużyj w jednej sesji.
10. Po płukaniu nie pij i nie jedz przez 30 minut.

Dawkowanie

Dorośli i młodzież: płukać gardło 4–6 razy dziennie po 50 ml, gardłując każdą porcję 30–60 sekund; stosować przez cały czas trwania objawów, zwykle 5–7 dni, maksymalnie 2 tygodnie. Przy zapaleniu dziąseł i aftach: płukać jamę ustną 3–4 razy dziennie po posiłkach. Dzieci 6–12 lat, które potrafią wypluwać płyn: odwar rozcieńczony pół na pół przegotowaną wodą, 3 razy dziennie. Dzieci poniżej 6 lat: nie stosować. Płukanki NIE POŁYKAĆ — jest to preparat wyłącznie do stosowania miejscowego w jamie ustnej i gardle; nie podawaj go do picia.

Przechowywanie

Suchą mieszankę trzymaj w szczelnym słoiku z ciemnego szkła, w suchym miejscu, z dala od źródeł ciepła i przypraw — szałwia i rumianek chłoną obce zapachy, a wilgoć powoduje zbrylanie i pleśnienie (charakterystyczny stęchły zapach po otwarciu = surowiec do wyrzucenia, nie do „doprażenia”). Gotową płukankę przechowuj w lodówce w zakręconym słoiku maksymalnie dobę; z każdą godziną w cieple rośnie w niej liczba bakterii, a płukanie gardła skażonym odwarem jest gorsze niż niepłukanie w ogóle.

Trwałość

sucha mieszanka: 12 miesięcy w szczelnym słoiku; gotowa płukanka: 24 godziny w lodówce

Wskazówki

Typowy błąd to zalanie wszystkiego wrzątkiem jak zwykłego naparu — kora dębu w naparze nie oddaje garbników i płukanka jest bezużytecznie słaba; musi być krótko gotowana. Drugi błąd to odwrotność: gotowanie całej mieszanki 10–15 minut, co rozkłada azuleny rumianku i wygotowuje olejek szałwii. Stąd dwufazowość przepisu: 3 minuty gotowania + 15 minut naciągania pod przykryciem. Dobrze zrobiony odwar jest ciemnobrunatny, wyraźnie ściągający, po przełknięciu śliny czuć „ściągnięcie” błony śluzowej — to znak, że garbniki zadziałały. Jeśli płukanka jest jasnobrązowa i wodnista, kora była za grubo pocięta albo za stara (dobra kora dębu ma jasnobrunatny przekrój i mocno gorzki, ściągający smak). Nagietek można pominąć, jeśli go nie masz — wtedy zwiększ rumianek do 40 g. Kory dębu zbieraj wyłącznie z młodych, 2–4-letnich gałązek wiosną, gdy ruszają soki — kora ze starych pni ma mało garbników i dużo balastu. Nie używaj naczyń żelaznych ani aluminiowych: garbniki reagują z żelazem, dając czarne, cierpkie związki — gotuj wyłącznie w emalii, stali nierdzewnej lub szkle.

Przeciwwskazania

Użyte zioła