Nalewka z bratka na skazę i trądzik

Metryczka

• Typ: Nalewka
• Kategoria: Skóra i włosy
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 30 minut pracy + 4 tygodnie maceracji + 4 dni klarowania
• Wydajność: ok. 400–450 ml gotowej nalewki
• Sezon: maj–sierpień (zbiór kwitnącego ziela bratka), wrzesień–październik lub wczesna wiosna (korzeń łopianu z roślin jednorocznych)

Składniki

• 60 g suszonego ziela fiołka trójbarwnego (bratka polnego)
• 20 g suszonego korzenia łopianu większego
• 20 g suszonego liścia pokrzywy
• 500 ml alkoholu 50% (spirytus rektyfikowany rozcieńczony wodą przegotowaną w proporcji 5 części spirytusu 95% na 4,5 części wody)
• 1 słój z szerokim gwintem o pojemności 700–1000 ml
• gaza i ciemna butelka 500 ml z zakrętką

Przygotowanie

1. Susz przejrzyj i rozdrobnij: ziele bratka potnij na kawałki 3–5 mm, korzeń łopianu pokrusz na kawałki nie większe niż 5 mm — całe kawałki korzenia nie oddadzą składników w alkoholu.
2. Wsyp cały susz (razem 100 g) do suchego słoja. Susz powinien wypełniać go najwyżej do połowy — spęcznieje.
3. Zalej surowiec 500 ml alkoholu 50% (proporcja 1 część surowca na 5 części alkoholu). Cały susz musi być przykryty płynem — jeśli wystaje, dolej alkoholu i dociśnij łyżką.
4. Zamknij słój, opisz datą i odstaw w ciemne miejsce o temperaturze 18–22 °C na 4 tygodnie.
5. Wstrząsaj słojem raz dziennie przez pierwsze 10 dni, potem co 2–3 dni.
6. Po 4 tygodniach zlej płyn znad surowca, a susz odciśnij przez gazę złożoną na cztery — to z odciśniętej reszty pochodzi największa część saponin.
7. Połączony płyn odstaw na 3–4 dni w chłodne miejsce, żeby opadł osad, po czym zlej znad osadu i przefiltruj przez gęstą gazę lub sączek.
8. Przelej do ciemnej butelki, opisz nazwą, stężeniem alkoholu i datą wykonania.

Dawkowanie

Doustnie: 3 ml nalewki (ok. 60 kropli, pełna łyżeczka) rozcieńczone w połowie szklanki letniej wody, 3 razy dziennie po jedzeniu. Kurację prowadzi się przez 4–6 tygodni, następnie robi się 2 tygodnie przerwy; efekt na skórze pojawia się zwykle dopiero w 3.–4. tygodniu, bo działanie jest metaboliczne, nie doraźne. W trakcie kuracji pij co najmniej 2 litry wody dziennie — surowiec działa moczopędnie i bez odpowiedniej podaży płynów kuracja nie ma sensu. Miejscowo: nalewkę rozcieńcz wodą 1:3 i przemywaj zmiany zapalne wacikiem raz dziennie wieczorem, nie stosuj na skórę uszkodzoną ani wokół oczu. Młodzież 12–16 lat: wyłącznie po konsultacji, w dawce o połowę mniejszej (1,5 ml 2 razy dziennie) — dla dzieci lepszą formą jest napar bez alkoholu.

Przechowywanie

Przechowuj w ciemnej butelce ze szkła, w temperaturze pokojowej lub chłodniej, z dala od światła i źródeł ciepła. Światło rozkłada flawonoidy i nalewka blaknie z zielonkawobrunatnej do słomkowej — traci wtedy część aktywności. Nieszczelna zakrętka powoduje odparowanie alkoholu i spadek stężenia poniżej progu konserwującego, co grozi zmętnieniem i pleśnią. Lekki osad po dłuższym staniu jest naturalny — przed użyciem wstrząśnij lub zlej znad osadu.

Trwałość

24 miesiące w ciemnej, szczelnie zamkniętej butelce

Wskazówki

Najczęstszy błąd to użycie ogrodowego bratka wielkokwiatowego (Viola × wittrockiana) zamiast fiołka trójbarwnego — ozdobne odmiany mają znacznie uboższy skład i nie są surowcem farmakopealnym; zbieraj bratka polnego z pól i miedz albo kupuj susz opisany jako Violae tricoloris herba. Surowiec zbiera się w pełni kwitnienia, z kwiatami — sam zielony pęd bez kwiatów daje słabą nalewkę. Alkohol 50% to kompromis: mocniejszy (70%) lepiej wyciąga flawonoidy, ale gorzej śluzy i saponiny; słabszy niż 40% nie zakonserwuje wyciągu. Korzeń łopianu można zastąpić korzeniem mniszka lekarskiego (mocniej żółciopędnie) lub cykorii; pokrzywę można pominąć bez szkody dla całości. Że wyszło, poznasz po barwie: gotowa nalewka jest przejrzysta, oliwkowo-brunatna, o gorzkawo-trawiastym zapachu i wyraźnie ściągającym, lekko mydlanym smaku (to saponiny). Mętna, szara nalewka o zapachu stęchlizny oznacza wilgotny susz — nie ratuj jej, wyrzuć. Odciśniętego surowca nie zalewaj drugi raz — druga porcja alkoholu wyciągnie już głównie garbniki i barwniki.

Przeciwwskazania

Użyte zioła