Napar z owoców czarnego bzu na jesienną odporność

Metryczka

• Typ: Napar
• Kategoria: Odporność
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 25 minut
• Wydajność: ok. 250 ml naparu (część wody odparowuje) — 1 porcja
• Sezon: sierpień–wrzesień (zbiór owoców, gdy CAŁY baldach jest czarny i lśniący, a baldachy wyraźnie zwisają w dół pod ciężarem owoców); zbieraj w suchy dzień, przerabiaj lub susz tego samego dnia — owoce bardzo szybko fermentują. Suszyć w 50–60 °C do stanu, w którym owoce chrzęszczą i nie kleją się do siebie

Składniki

• 2 płaskie łyżki suszonych owoców czarnego bzu (ok. 10 g)
• 1 łyżeczka rozdrobnionych owoców dzikiej róży (ok. 2 g)
• 2–3 plasterki świeżego kłącza imbiru (ok. 3 g) lub 1/2 łyżeczki suszonego
• 1 laska cynamonu cejlońskiego (opcjonalnie)
• 300 ml wody
• 1 łyżeczka miodu na porcję (opcjonalnie)

Przygotowanie

1. Upewnij się, że owoce są SUSZONE. Do naparu nie wolno użyć świeżych, surowych owoców — zawierają sambunigrynę i wywołają zatrucie pokarmowe (nudności, wymioty, biegunka). Świeże owoce nadają się do soku lub syropu, ale dopiero po ugotowaniu.
2. Suszone owoce bzu, owoce róży, imbir i ewentualnie cynamon wsyp do rondelka i zalej 300 ml ZIMNEJ wody.
3. Doprowadź do wrzenia i gotuj pod przykryciem 10 minut na małym ogniu. Gotowanie jest OBOWIĄZKOWE — rozkłada resztki glikozydów cyjanogennych i wyciąga antocyjany z twardej skórki owocu.
4. Zdejmij z ognia i pozostaw pod przykryciem na 10 minut.
5. Przecedź przez gęste sitko wyłożone gazą — usuwa to nasionka i włoski z owocu róży.
6. Gotowy napar ma barwę głęboko fioletowo-purpurową, niemal atramentową; smak jest lekko cierpki i słodkawy, z korzenną nutą imbiru.
7. Ostudź do ok. 50 °C. Pij ciepły — działanie napotne bzu ujawnia się dopiero przy ciepłym naparze wypitym pod kocem.
8. Miód (najlepiej lipowy lub gryczany) dodaj dopiero poniżej 40 °C.

Dawkowanie

Dorośli, profilaktycznie w sezonie jesienno-zimowym: 1 szklanka (ok. 250 ml) naparu 1 raz dziennie, wieczorem. Przy pierwszych objawach przeziębienia lub grypy: 1 szklanka ciepłego naparu 3 razy dziennie przez 3–5 dni; ostatnią porcję wypij przed snem i połóż się pod ciepłą kołdrę — bez tego działanie napotne się nie ujawni. Nie stosuj dłużej niż 2 tygodnie ciągiem bez przerwy (ze względu na silne działanie napotne i lekko przeczyszczające). Dzieci 4–8 lat: 60–100 ml 1–2 razy dziennie, rozcieńczone i dosłodzone. Dzieci 9–12 lat: 100–150 ml 2 razy dziennie. Poniżej 4. roku życia — tylko po konsultacji z lekarzem; u małych dzieci działanie przeczyszczające owoców bzu bywa nasilone. Pij po jedzeniu. W czasie kuracji napotnej pij dużo wody — pocenie się odwadnia i wypłukuje elektrolity. Jeśli gorączka trzyma dłużej niż 3 dni, pojawia się duszność lub silny ból w klatce piersiowej — do lekarza; napar nie leczy grypy powikłanej ani zapalenia płuc.

Przechowywanie

Napar: szczelnie zamknięte naczynie w lodówce, maksymalnie dobę; podgrzewaj delikatnie, nie doprowadzając do ponownego wrzenia (antocyjany degradują przy każdym cyklu grzania). Suszone owoce: szczelny słoik z ciemnego szkła, sucho, chłodno (do 20 °C), koniecznie bez dostępu światła — antocyjany na świetle blakną, a czarne, lśniące owoce robią się szarobrunatne i tracą aktywność. Wilgotny surowiec bardzo szybko pleśnieje: owoce bzu mają dużo cukrów, więc przy niedosuszeniu zbrylają się i porastają pleśnią w kilka tygodni. Prawidłowo wysuszony owoc jest twardy, pomarszczony i wyraźnie chrzęści przy rozgniataniu.

Trwałość

napar zużyć w ciągu 24 godzin (lodówka); suszone owoce — 12 miesięcy

Wskazówki

Numer jeden: nigdy nie skracaj gotowania. Zalanie samym wrzątkiem to najczęstsza przyczyna „zatrucia herbatką z bzu” — 10 minut wrzenia to minimum. Numer dwa: przy zbiorze własnym oberwij owoce ze wszystkich zielonych szypułek — najprościej zmrozić cały baldach i pokruszyć nad miską, wtedy owoce odchodzą same. Numer trzy: zbieraj tylko baldachy w pełni czarne, zwisające w dół; jeśli w baldachu są jeszcze czerwone owoce, poczekaj — niedojrzałe mają najwięcej sambunigryny. Suszenie: w 50–60 °C, w suszarce lub piekarniku z uchylonymi drzwiczkami; suszenie na powietrzu prawie zawsze kończy się pleśnią, bo owoce są zbyt soczyste. Napar plami — antocyjany bzu barwią naczynia, ściereczki i zęby na fioletowo; do cedzenia używaj gazy, którą nie żal wyrzucić, i nie rób go w białej porcelanie. Dobra jakość surowca: napar musi mieć intensywnie fioletowo-atramentową barwę; jeśli wychodzi blady, różowawy lub brunatny — surowiec był trzymany na świetle i stracił antocyjany. Owoc czarnego bzu można zastąpić lub uzupełnić owocem aronii (podobne antocyjany, bez ryzyka cyjanogennego). Zamiast imbiru: 2 goździki i szczypta pieprzu — również rozgrzewają. Do wersji stricte napotnej dodaj 1 łyżeczkę kwiatu lipy po zdjęciu z ognia.

Przeciwwskazania

Użyte zioła