Napar z tymianku na mokry kaszel

Metryczka

• Typ: Napar
• Kategoria: Drogi oddechowe
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 15 minut
• Wydajność: ok. 230 ml — 1 porcja naparu
• Sezon: Czerwiec–sierpień — ziele ścinamy na początku kwitnienia, w słoneczny dzień około południa, gdy zawartość olejku jest najwyższa, ale po obeschnięciu rosy. Ścinaj nożycami górne 10–15 cm pędu, nie wyrywaj krzaczka. Susz rozłożony cienką warstwą w cieniu i przewiewie, w temperaturze do 35 °C — powyżej 40 °C olejek się ulatnia. Po wysuszeniu odrzuć zdrewniałe łodygi, zostaw listki i kwiaty.

Składniki

• 1,5 łyżki (ok. 3–4 g) suszonego ziela tymianku pospolitego
• 250 ml wrzącej wody (ok. 100 °C)
• 1 łyżeczka miodu lipowego (opcjonalnie, po ostudzeniu)
• plasterek cytryny (opcjonalnie)

Przygotowanie

1. Rozetrzyj ziele w palcach tuż przed zaparzeniem — powinno wyraźnie zapachnieć. Brak zapachu = surowiec bez olejku, napar będzie bezużyteczny.
2. Wsyp 3–4 g tymianku do kubka lub czajniczka.
3. Zalej 250 ml świeżo zagotowanej wody.
4. NATYCHMIAST przykryj spodkiem lub pokrywką. To najważniejszy krok całego przepisu — olejek eteryczny jest lotny z parą wodną i bez przykrycia w 90% ucieka z kubka.
5. Parz 10–15 minut pod przykryciem. Nie dłużej niż 20 minut — po tym czasie wychodzą garbniki i napar robi się ściągający i gorzki.
6. Zdejmij przykrycie i odcedź, odciskając ziele przez sitko — skropliny z pokrywki wlej z powrotem do naparu, bo w nich jest skoncentrowany olejek.
7. Ostudź do temperatury ok. 50 °C i dopiero wtedy ewentualnie dodaj miód i cytrynę.
8. Pij ciepły, małymi łykami, w ciągu 10–15 minut od zaparzenia.

Dawkowanie

Dorośli: 250 ml naparu 3 razy dziennie, po posiłkach. Przy nasilonym zapaleniu oskrzeli można podnieść do 4 razy dziennie. Kuracja: 7–10 dni; jeśli kaszel nie ustępuje po tygodniu, przerwij i zgłoś się do lekarza. Dzieci: 4–6 lat — 50–75 ml 2–3 razy dziennie (napar z połowy dawki surowca, 2 g na 250 ml); 6–12 lat — 100–150 ml 3 razy dziennie; powyżej 12 lat — dawka dorosłego. Poniżej 4 roku życia doustnie tylko po konsultacji z pediatrą. Naparu można też użyć do płukania gardła (letni, 3–4 razy dziennie) oraz do inhalacji parowej — wtedy 1 łyżka ziela na 500 ml wrzątku, głowa nad miską, 5–10 minut; inhalacji nie robić u dzieci poniżej 6 lat (ryzyko skurczu krtani i oparzenia).

Przechowywanie

Suszony tymianek trzymaj w szczelnym, ciemnym słoju — najlepiej w całości (nierozdrobniony), a rozcieraj dopiero przed użyciem; rozdrobniony surowiec traci olejek dwa razy szybciej. Nie przechowuj nad kuchenką ani w pobliżu źródeł ciepła. Gotowego naparu nie zostawiaj w termosie na cały dzień: po kilku godzinach w cieple staje się gorzki i namnażają się w nim bakterie. Jeśli chcesz mieć ciepły napar pod ręką, zaparz świeżą porcję.

Trwałość

Napar: pić świeży, maksymalnie do 12 godzin (w lodówce). Suszone ziele: 12 miesięcy, ale po 6 miesiącach zawartość olejku spada wyraźnie.

Wskazówki

Najczęstszy błąd: parzenie bez przykrycia. Jeśli po zdjęciu spodka nie uderza cię ostry, ziołowo-fenolowy zapach, znaczy, że olejek uszedł albo surowiec był martwy. Drugi błąd: gotowanie tymianku. To napar, nie odwar — wrzenie wypłukuje olejek i zostawia garbniki. Trzeci: przetrzymanie ponad 20 minut, przez co napar robi się gorzki i ściągający, a dzieci go nie wypiją. Dobrego tymianku poznasz po tym, że po roztarciu barwi palce na zielono i pachnie intensywnie „aptecznie”; szary, bezwonny susz to strata pieniędzy. Zamienniki: ziele macierzanki piaskowej (Serpylli herba) — łagodniejsze, mniejsza zawartość tymolu, lepsze dla dzieci; przy suchym kaszlu dorzuć 1 łyżeczkę korzenia prawoślazu (ale zalej go osobno, na zimno, i połącz z ostudzonym naparem — inaczej zniszczysz śluz). Do wzmocnienia efektu wykrztuśnego dodaj do zaparzenia 1/2 łyżeczki rozgniecionych owoców anyżu. Wskaźnik, że napar działa: kaszel staje się „mokrzejszy”, plwocina rzadsza i łatwiejsza do odkrztuszenia — to pożądane, nie jest to pogorszenie.

Przeciwwskazania

Użyte zioła