Tonik ze skrzypu do włosów

Metryczka

• Typ: Tonik
• Kategoria: Skóra i włosy
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 1 godzina 40 minut (30 minut moczenia + 40 minut gotowania + 20 minut naciągania + studzenie)
• Wydajność: ok. 550 ml toniku — na ok. 20–25 wcierek
• Sezon: skrzyp polny (pędy letnie, płonne): czerwiec–sierpień, zbiera się wyłącznie zielone, gęsto rozgałęzione pędy letnie — NIE wiosenne pędy zarodnikowe (te brunatne, nierozgałęzione, z kłosem na szczycie, które pojawiają się w kwietniu; są bezwartościowe jako surowiec). Zbieraj z terenów suchych, z dala od pól uprawnych i rowów przydrożnych; skrzyp z terenów podmokłych to często skrzyp błotny, który jest trujący. Pokrzywa (liść): maj–lipiec, przed kwitnieniem, w rękawicach. Korzeń łopianu: WYŁĄCZNIE z roślin PIERWSZOROCZNYCH (rozeta liści bez kwiatostanu), wykopywany wrzesień–październik albo wczesną wiosną — korzeń rośliny kwitnącej jest zdrewniały i bezwartościowy. Rozmaryn (liść): czerwiec–sierpień, w słoneczny dzień. Tonik robi się jednak w małych partiach przez cały rok, bo trwałość ma krótką.

Składniki

• 4 łyżki suszonego ziela skrzypu polnego (ok. 15 g, Equiseti herba)
• 3 łyżki suszonego liścia pokrzywy zwyczajnej (ok. 8 g, Urticae folium)
• 2 łyżki rozdrobnionego korzenia łopianu większego (ok. 10 g, Bardanae radix)
• 1 łyżka suszonego ziela rozmarynu (ok. 3 g, Rosmarini folium) — pomiń u blondynek, bo lekko przyciemnia włosy
• 600 ml wody
• 50 ml octu jabłkowego (opcjonalnie — obniża pH toniku do ok. 4,5–5,5, domyka łuski włosa i nadaje połysk)
• 20 ml alkoholu 70% lub konserwant kosmetyczny w dawce z etykiety producenta (JEŚLI tonik ma stać dłużej niż 5 dni)

Przygotowanie

1. Rozdrobnij korzeń łopianu na kawałki 2–3 mm i połam ziele skrzypu. Skrzyp ma twardą, krzemionkową ścianę komórkową — im drobniejszy surowiec, tym więcej krzemu przejdzie do wody.
2. Wsyp skrzyp i korzeń łopianu do garnka (emaliowanego lub ze stali nierdzewnej), zalej 600 ml ZIMNEJ wody i odstaw na 30 minut do namoczenia. Zimne moczenie wstępnie rozluźnia surowiec i wyraźnie podnosi wydajność wywaru.
3. Doprowadź do wrzenia pod przykryciem, po czym gotuj na WOLNYM ogniu przez 30–40 MINUT. To jest jądro całego przepisu i nie wolno tego skracać: kwas krzemowy jest w skrzypie związany w ścianach komórkowych i uwalnia się dopiero przy długim gotowaniu. Napar ze skrzypu (zalanie wrzątkiem na 15 minut) daje śladowe ilości krzemu i jest po prostu stratą surowca.
4. Po 30 minutach gotowania DODAJ pokrzywę i rozmaryn, przykryj i gotuj jeszcze tylko 3 minuty. Te dwa surowce są delikatne i olejkowe: gotowane pół godziny stracą flawonoidy i olejek. Dlatego dodajemy je na końcu.
5. Zdejmij z ognia i odstaw pod przykryciem na 20 minut do naciągnięcia.
6. Odcedź przez gęste sitko wyłożone gazą, mocno odciskając surowiec. Uzupełnij przegotowaną, ostudzoną wodą do 500 ml (część wody odparuje podczas gotowania).
7. Wystudź CAŁKOWICIE do temperatury pokojowej. Dopiero teraz dodaj ocet jabłkowy (50 ml) — wlany do gorącego wywaru odparuje.
8. JEŚLI tonik ma stać dłużej niż 5 dni: dodaj 20 ml alkoholu 70% (to daje ok. 2,5% alkoholu w gotowym toniku — za mało na pełną konserwację, ale wystarczająco, by wydłużyć trwałość) ALBO — lepiej — konserwant kosmetyczny szerokiego spektrum w dawce podanej przez producenta. Wywar ziołowy to woda z cukrami; bez konserwantu jest doskonałą pożywką dla bakterii i pleśni.
9. Przelej do butelki z atomizerem lub z długą, cienką końcówką (aplikator do wcierek pozwala nanieść tonik na SKÓRĘ GŁOWY, a nie na włosy — a to skóra jest tu celem).
10. Opisz butelkę datą. Bez konserwantu: przechowuj wyłącznie w lodówce i wyrzuć po 5 dniach.

Dawkowanie

WYŁĄCZNIE ZEWNĘTRZNIE — do wcierania w skórę głowy. Nie pić (doustnie skrzyp ma zupełnie inne przeciwwskazania i wymaga innego dawkowania). SPOSÓB: rozdziel włosy na pasma i nanoś tonik BEZPOŚREDNIO NA SKÓRĘ GŁOWY (nie na włosy — cebulki są w skórze), po ok. 1 ml na przedziałek. Rozmasuj opuszkami palców przez 2–3 minuty, ruchami okrężnymi, dość energicznie — masaż jest tu równie ważny jak sam preparat, bo pobudza mikrokrążenie w mieszkach. CZĘSTOTLIWOŚĆ: 3–4 razy w tygodniu, na wilgotne lub suche włosy, po umyciu. NIE SPŁUKUJ — tonik zostaje na skórze głowy. Można też użyć go jako PŁUKANKI po myciu (całą porcję 100 ml rozcieńczoną w litrze wody wylej na włosy po ostatnim spłukaniu i nie spłukuj) — działa wtedy słabiej, ale nadaje połysk. KURACJA: minimum 8–12 TYGODNI regularnego stosowania. To nie jest preparat o efekcie doraźnym — włos rośnie ok. 1 cm miesięcznie, a cykl mieszka włosowego trwa miesiącami, więc jakikolwiek efekt na wypadanie może być widoczny najwcześniej po 2–3 miesiącach. Rezygnacja po dwóch tygodniach z powodu braku efektów jest najczęstszym błędem. Po 3 miesiącach zrób miesiąc przerwy. Przed pierwszym użyciem — próba uczuleniowa: odrobina toniku na skórę za uchem, obserwacja 24 godzin.

Przechowywanie

Lodówka (4–8 °C), butelka szczelnie zamknięta, najlepiej ciemna lub schowana. Tonik przed użyciem wyjmij na 10 minut, żeby nie wcierać w skórę głowy płynu prosto z lodówki (zimno obkurcza naczynia, a nam zależy na przeciwnym efekcie — pobudzeniu mikrokrążenia). Oznaki zepsucia: zmętnienie, kłaczki, śluzowatość, kwaśny lub stęchły zapach, kożuszek na powierzchni. Przy jakimkolwiek z nich WYLEJ CAŁOŚĆ — nie da się uratować wywaru przez przegotowanie i nie warto ryzykować wcierania skażonego płynu w skórę głowy, zwłaszcza jeśli masz na niej zadrapania po drapaniu. Nie przelewaj toniku do butelek po innych kosmetykach bez wyparzenia.

Trwałość

BEZ konserwantu: 5 dni w lodówce, i ani dnia dłużej. Z octem jabłkowym i 2,5% alkoholu: 2–3 tygodnie w lodówce. Z konserwantem kosmetycznym szerokiego spektrum: 3 miesiące. Wywar ziołowy w temperaturze pokojowej bez konserwantu psuje się w 2–3 dni, często nie dając widocznych oznak — dlatego obowiązuje twarda data, a nie ocena wzrokowa.

Wskazówki

Najważniejszy błąd, jaki popełnia się przy skrzypie, to ZAPARZANIE GO ZAMIAST GOTOWANIA. Kwas krzemowy jest wbudowany w krzemionkowe ściany komórkowe rośliny i wrzątek wylany na susz w kubku nie wyciągnie go praktycznie wcale. Trzydzieści–czterdzieści minut gotowania to nie kaprys — to warunek, żeby ten tonik w ogóle zawierał to, po co go robimy. Drugi błąd: wrzucenie pokrzywy i rozmarynu razem ze skrzypem na początku gotowania. Te surowce potrzebują 3 minut, nie 40 — pół godziny w garnku odbierze im flawonoidy i olejek. Stąd dwuetapowe gotowanie w tym przepisie. Trzeci: nanoszenie toniku na WŁOSY zamiast na SKÓRĘ GŁOWY. Cebulka jest w skórze; polanie długości włosów wywarem nie robi dla wypadania nic. Używaj butelki z cienką końcówką i rozdzielaj włosy na przedziałki. Czwarty: brak konserwantu przy jednoczesnym trzymaniu butelki w łazience przez trzy tygodnie. Wywar ziołowy to bulion — bez konserwantu masz 5 dni w lodówce, kropka. Piąty: porzucenie kuracji po dwóch tygodniach. Cykl włosowy liczy się w miesiącach, nie w dniach; efekt oceniaj po 3 miesiącach, nie wcześniej. ROZPOZNANIE SUROWCA: skrzyp polny od trującego skrzypu błotnego odróżnisz po tym, że u polnego pierwszy człon gałązki bocznej jest DŁUŻSZY od pochewki na łodydze, a u błotnego KRÓTSZY. Zbieraj wyłącznie pędy letnie (zielone, rozgałęzione), nigdy wiosennych, brunatnych pędów zarodnikowych. Zamienniki: blondynki — pomiń rozmaryn, dodaj 5 g rumianku; skóra sucha — pomiń ocet i alkohol, zwiększ pokrzywę do 12 g; przy silnym łojotoku — zwiększ łopian do 15 g i dodaj 5 g liścia szałwii. Sprawdź, czy wyszło: wywar jest ciemnozielonobrunatny, lekko mętny, o wyraźnym zapachu siana i rozmarynu, a po wtarciu w skórę głowy daje uczucie chłodu i lekkiego ściągnięcia. Jasny, słomkowy płyn oznacza, że gotowałeś za krótko.

Przeciwwskazania

Użyte zioła