Balsam z żywokostem i imbirem na sztywne stawy

Metryczka

• Typ: Balsam
• Kategoria: Stawy i mięśnie
• Trudność: średni
• Czas przygotowania: 50 minut + 4 godziny maceracji na ciepło (albo 4 tygodnie maceracji na zimno)
• Wydajność: ok. 230 g balsamu (2 słoiczki po 120 ml)
• Sezon: korzeń żywokostu: wrzesień–listopad lub wczesna wiosna (marzec), gdy roślina nie ma jeszcze pędów — wtedy korzeń jest najzasobniejszy w alantoinę i śluzy; kłącze imbiru: cały rok (surowiec sklepowy) lub jesienią przy własnej uprawie doniczkowej; rozmaryn: czerwiec–sierpień, przed kwitnieniem. Sam balsam warto wyrabiać jesienią, żeby mieć go na zimowe zaostrzenia bólów stawowych

Składniki

• 30 g suszonego korzenia żywokostu lekarskiego, drobno rozdrobnionego (Symphyti radix)
• 20 g suszonego kłącza imbiru, startego lub zmielonego
• 10 g suszonego ziela rozmarynu
• 250 ml oliwy z oliwek extra virgin lub oleju słonecznikowego tłoczonego na zimno (na macerat, proporcja surowiec:olej ok. 1:5)
• 25 g wosku pszczelego w granulkach
• 15 g nierafinowanego masła shea
• 15 kropli olejku eterycznego rozmarynowego (Rosmarinus officinalis)
• 10 kropli olejku eterycznego imbirowego (opcjonalnie, wzmacnia efekt rozgrzewający)
• 6 kropli witaminy E (tokoferol, ok. 0,3% masy tłuszczowej — antyoksydant przeciw jełczeniu)

Przygotowanie

1. Sprawdź, czy surowce są całkowicie suche — korzeń żywokostu powinien łamać się z trzaskiem, nie zginać. Wilgotny surowiec to gwarantowana pleśń w maceracie.
2. Do suchego, wyparzonego słoika wsyp 30 g korzenia żywokostu, 20 g imbiru i 10 g rozmarynu. Zalej 250 ml oleju tak, by surowiec był przykryty warstwą ok. 1,5 cm.
3. Macerat na ciepło: słoik (bez zakrętki, przykryty gazą) wstaw do garnka z wodą i trzymaj w kąpieli wodnej w temperaturze 45–55 °C przez 4 godziny, kontrolując termometrem. Nie przekraczaj 60 °C — powyżej tej granicy tracisz część substancji czynnych, a olej zaczyna się utleniać. Wersja na zimno: 4 tygodnie w ciepłym, zacienionym miejscu, słoik obracaj co 2 dni.
4. Odcedź macerat przez gazę złożoną na 4 warstwy, mocno wyciśnij surowiec przez ściereczkę. Odstaw na 24 godziny i zlej klarowny olej znad osadu — powinno wyjść ok. 200 ml.
5. W kąpieli wodnej rozpuść 25 g wosku pszczelego (topnieje w 62–65 °C). Gdy będzie płynny, wlej 200 ml maceratu i mieszaj, aż powstanie jednolita, klarowna ciecz.
6. Zdejmij z kąpieli. Gdy mieszanina ostygnie do ok. 45 °C, dodaj 15 g masła shea i mieszaj do rozpuszczenia ciepłem resztkowym — nie podgrzewaj shea ponownie, bo balsam wyjdzie ziarnisty.
7. Zrób próbę konsystencji: kroplę masy nanieś na zimny talerzyk i odczekaj minutę. Jeśli po zastygnięciu jest za twarda — dolej 10–15 ml maceratu; jeśli za miękka — dosyp 3 g wosku i przetop.
8. Gdy masa ostygnie do ok. 40 °C, wmieszaj 15 kropli olejku rozmarynowego, 10 kropli olejku imbirowego i 6 kropli witaminy E. Powyżej 40 °C olejki eteryczne zaczynają się ulatniać.
9. Rozlej od razu do wyparzonych, suchych słoiczków z ciemnego szkła. Nie ruszaj ich, aż całkowicie zastygną (2–3 godziny w temperaturze pokojowej) — mieszanie w trakcie krystalizacji daje nierówną, gruzełkowatą powierzchnię.
10. Zakręć dopiero po całkowitym wystudzeniu i opisz etykietą: skład, data wykonania, adnotacja „tylko zewnętrznie, maks. 4–6 tygodni w roku”.

Dawkowanie

WYŁĄCZNIE DO STOSOWANIA ZEWNĘTRZNEGO. Nie przyjmować doustnie w żadnej ilości — żywokost podany wewnętrznie jest hepatotoksyczny. Nakładaj cienką warstwę (porcja wielkości grochu na jeden staw) na czystą, nieuszkodzoną skórę nad bolącym stawem, wcieraj okrężnymi ruchami 1–2 minuty, aż skóra się zaróżowi. Stosuj 2–3 razy dziennie, najlepiej rano (na sztywność poranną) i wieczorem przed snem. Po wtarciu owiń staw ciepłą, bawełnianą chustą na 20–30 minut, żeby wzmocnić przenikanie. Kuracja: maksymalnie 10 dni ciągłego stosowania, potem 7 dni przerwy. Łączny czas stosowania preparatów z żywokostu nie może przekroczyć 4–6 tygodni w ciągu roku. Po każdym użyciu umyj ręce.

Przechowywanie

Przechowuj w szczelnie zamkniętym słoiczku z ciemnego szkła, w temperaturze 15–20 °C, z dala od kaloryfera i światła. Nabieraj wyłącznie czystą, suchą łopatką — wprowadzenie wody do bezwodnego balsamu otwiera drogę bakteriom i pleśni. W temperaturze powyżej 30 °C balsam mięknie i może wyciec — latem trzymaj go w najchłodniejszym miejscu w domu, ale nie w lodówce (skoki temperatury dają ziarnistość). Zjełczały balsam ma ostry, farbowo-kredkowy zapach i ciemnieje — wtedy natychmiast wyrzuć, bo nadtlenki lipidowe drażnią skórę.

Trwałość

12 miesięcy w ciemnym szkle; przy oleju słonecznikowym raczej 9 miesięcy — nie dłużej niż termin przydatności użytego oleju bazowego

Wskazówki

Do balsamu bierz korzeń żywokostu, nie liść — korzeń ma kilkukrotnie więcej alantoiny, ale też więcej alkaloidów, stąd rygorystyczne limity czasowe. Jeśli chcesz obniżyć ekspozycję na alkaloidy przy zachowaniu działania regeneracyjnego, użyj liścia zamiast korzenia (40 g liścia zamiast 30 g korzenia) — będzie łagodniejszy, ale wolniej działa. Świeży korzeń żywokostu można maceruować tylko po podsuszeniu przez 24–48 godzin, inaczej woda z surowca zniszczy macerat. Najczęstszy błąd: przegrzanie kąpieli wodnej — jeśli olej zaczyna dymić albo pachnie smażeniną, wyrzuć go i zacznij od nowa. Drugi błąd to za dużo wosku; 25 g na 200 ml oleju daje maść, którą trzeba rozetrzeć w dłoni — to prawidłowa konsystencja dla balsamu na stawy, bo długo trzyma się na skórze. Jeśli chcesz balsam rzadszy, do wcierania w duże partie mięśni, zmniejsz wosk do 15 g. Imbir suszony jest mocniejszy od świeżego (koncentracja shogaoli), ale świeży też zadziała — użyj wtedy 60 g świeżego kłącza startego na tarce i PODSUSZ je przed maceracją. Dobrze zrobiony balsam jest gładki, złocistozielonkawy, o wyraźnym korzenno-żywicznym zapachu, roztapia się w dłoni w kilka sekund i po wtarciu daje ciepło narastające przez 5–10 minut. Jeśli po nałożeniu piecze, a nie grzeje — dałeś za dużo olejku imbirowego, następnym razem zmniejsz do 5 kropli.

Przeciwwskazania

Użyte zioła