Wywar z kory wierzby na gorączkę

Metryczka

• Typ: Wywar
• Kategoria: Przeziębienie i odporność
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 2 godziny namaczania + 40 minut gotowania i naciągania
• Wydajność: ok. 400–420 ml wywaru = 2 porcje po ok. 200 ml
• Sezon: kora wierzby: kwiecień–maj (z 2–3-letnich pędów, gdy ruszają soki); kwiat lipy: czerwiec–lipiec (w pełni kwitnienia, w słoneczny dzień po obeschnięciu rosy); kwiat czarnego bzu: maj–czerwiec (baldachy w pełni rozkwitu); wiązówka: czerwiec–sierpień

Składniki

• 2 łyżki (ok. 10 g) suszonej, rozdrobnionej kory wierzby białej lub purpurowej (Salicis cortex)
• 1 łyżka (ok. 2 g) suszonego kwiatostanu lipy (Tiliae inflorescentia)
• 1 łyżka (ok. 2 g) suszonego kwiatu czarnego bzu (Sambuci flos)
• 1 łyżeczka (ok. 1 g) suszonego kwiatu wiązówki błotnej (Filipendulae ulmariae flos)
• 500 ml zimnej wody
• opcjonalnie do gotowego wywaru: 1 łyżeczka miodu lipowego i plasterek cytryny (dodawać dopiero po ostudzeniu poniżej 40 °C)

Przygotowanie

1. Korę wierzby rozdrobnij na kawałki 2–5 mm — z grubych płatów salicyna nie zdąży się wypłukać w czasie krótkiego gotowania.
2. Wsyp 10 g kory do garnka (stal nierdzewna lub emalia, nie aluminium — garbniki reagują z aluminium) i zalej 500 ml ZIMNEJ wody.
3. Odstaw na 2 godziny do zimnej maceracji. Ten etap podwaja wydajność ekstrakcji z twardej kory i nie da się go zastąpić dłuższym gotowaniem.
4. Doprowadź do wrzenia i gotuj pod przykryciem na małym ogniu 15 minut, licząc od zawrzenia. Przykrycie jest ważne — bez niego odparuje ok. jednej trzeciej objętości.
5. Zdejmij garnek z ognia. Dopiero teraz wrzuć kwiat lipy, kwiat czarnego bzu i kwiat wiązówki — to surowce kwiatowe, ich olejki i flawonoidy giną przy gotowaniu, więc traktujemy je jak napar zalany gorącym wywarem.
6. Przykryj i odstaw na 20 minut do naciągnięcia.
7. Odcedź przez gęste sitko, dociskając surowiec łyżką. Powinno wyjść ok. 400–420 ml.
8. Pij gorący (ok. 50–55 °C), małymi łykami, po jedzeniu. Po wypiciu połóż się i przykryj kocem na co najmniej 30 minut — bez zatrzymania ciepła nie będzie potów, a bez potów efekt napotny jest połowiczny.
9. Po ustąpieniu potów zmień przepoconą bieliznę i unikaj przeciągów — wyziębienie po napotnym wywarze kończy się nawrotem.

Dawkowanie

Dorośli: 200 ml gorącego wywaru 2–3 razy dziennie, PO JEDZENIU, przy czym ostatnią porcję wypij wieczorem przed położeniem się do łóżka. Nie przekraczaj 600 ml wywaru na dobę. Stosuj przez czas trwania gorączki, maksymalnie 5–7 dni. Jeśli gorączka utrzymuje się powyżej 3 dni, przekracza 38,5 °C mimo leczenia albo towarzyszy jej duszność, sztywność karku, wysypka lub silny ból — przerwij i natychmiast idź do lekarza. Dzieci i młodzież poniżej 18. roku życia: BEZWZGLĘDNIE NIE PODAWAĆ (patrz przeciwwskazania — zespół Reye'a). Dla dzieci z gorączką zaparz sam napar z kwiatu lipy i czarnego bzu, bez kory wierzby i bez wiązówki — działa napotnie i jest bezpieczny (dzieci 3–6 lat: 50 ml, 7–12 lat: 100 ml, 2–3 razy dziennie).

Przechowywanie

Świeży wywar przechowuj wyłącznie w lodówce (2–8 °C), w szczelnie zamkniętym szklanym naczyniu, maksymalnie 24 godziny. Przed użyciem podgrzej, ale nie gotuj ponownie. Nie trzymaj w termosie dłużej niż 6 godzin — w ciepłym, wilgotnym środowisku wywar szybko zasiedlają bakterie. Wywar mętny, pieniący się lub o kwaśnym zapachu jest zepsuty. Suchą korę przechowuj w szczelnym słoju, w ciemności, do 24 miesięcy; kwiat lipy i czarnego bzu tracą aktywność szybciej — wymieniaj co 12 miesięcy.

Trwałość

24 godziny w lodówce; najlepszy świeżo zaparzony. Po dobie salicyna i flawonoidy wyraźnie tracą aktywność

Wskazówki

Korę zbieraj wiosną, gdy ruszają soki — schodzi wtedy z 2–3-letnich pędów całymi rurkami. Kora starych pni jest zdrewniała i uboga w salicynę; wierzba purpurowa (wiklina) ma jej najwięcej z krajowych gatunków. Najczęstszy błąd to gotowanie kwiatów razem z korą: lipa i czarny bez ugotowane przez 15 minut tracą olejki i większość efektu napotnego, a wywar zaczyna nieprzyjemnie pachnieć sianem. Drugi błąd to pominięcie zimnej maceracji — wywar wychodzi wtedy blady i słaby. Trzeci to picie wywaru letniego: efekt napotny zależy od temperatury napoju prawie tak samo jak od salicyny; wywar musi być gorący, a po nim trzeba się nakryć. Czwarty błąd to dosypanie miodu do wrzątku — powyżej 40 °C traci enzymy i większość wartości; dodawaj go do przestudzonego. Dobrze zrobiony wywar jest ciemnobrunatny, wyraźnie ściągający i gorzki, z kwiatowym, miodowym tłem od lipy. Jeśli w ogóle nie ściąga w ustach, kora była stara albo zbierana z pnia. Zamienniki: brak wiązówki — pomiń ją, ale wtedy pij bezwzględnie po jedzeniu; brak czarnego bzu — zwiększ lipę do 2 łyżek. Nie zwiększaj ilości kory ponad 2 łyżki na 500 ml „żeby mocniej zbiło gorączkę” — dostaniesz podrażniony żołądek, a nie niższą temperaturę.

Przeciwwskazania

Użyte zioła