Mieszanka wykrztuśna z tymiankiem, anyżem i podbiałem

Metryczka

• Typ: Mieszanka
• Kategoria: Drogi oddechowe
• Trudność: łatwy
• Czas przygotowania: 15 minut na sporządzenie mieszanki + 15 minut parzenia jednej porcji
• Wydajność: 100 g mieszanki, czyli ok. 20–25 porcji naparu po 250 ml
• Sezon: Tymianek — czerwiec–sierpień, ziele ścinane na początku kwitnienia, w suchy dzień po obeschnięciu rosy. Podbiał — liście w maju–czerwcu, młode, przed pojawieniem się plam (kwiaty zbiera się w marcu–kwietniu, ale liść ma korzystniejszy profil). Dziewanna — lipiec–sierpień, korony kwiatowe zrywane rano, suszone szybko w 40 °C, żeby nie zbrązowiały. Anyż i lukrecja — surowce kupne, w Polsce nie do zebrania.

Składniki

• 30 g suszonego ziela tymianku (Thymi herba)
• 20 g owoców anyżu (biedrzeniec anyż, Anisi fructus), lekko rozgniecionych
• 15 g suszonego liścia podbiału (Farfarae folium)
• 20 g suszonego kwiatu dziewanny (Verbasci flos)
• 15 g rozdrobnionego korzenia lukrecji gładkiej (Liquiritiae radix)
• 250 ml wrzącej wody na jedną porcję naparu

Przygotowanie

1. Odważ surowce zgodnie z proporcjami — łącznie wychodzi 100 g mieszanki. Waga kuchenna jest tu obowiązkowa: udziału podbiału nie da się sensownie odmierzyć „na oko”.
2. Owoce anyżu rozgnieć tuż przed zmieszaniem — w moździerzu lub wałkiem przez papier. Całe, nienaruszone owoce oddają olejek bardzo słabo. Nie mel ich na zapas, bo anetol ulatnia się w ciągu kilku dni.
3. Wymieszaj wszystkie surowce w suchej misce, aż rozkład będzie równomierny. Przesyp do szczelnego słoja z ciemnego szkła i opisz datą sporządzenia.
4. Na jedną porcję: 1 czubatą łyżkę mieszanki (ok. 4–5 g) wsyp do kubka i zalej 250 ml wrzątku.
5. Przykryj spodkiem — to nie ozdobnik, tylko warunek skuteczności: bez przykrycia lotny olejek tymiankowy i anetol uciekną z parą.
6. Parz 15 minut pod przykryciem, następnie przecedź, odciskając surowiec.
7. Pij ciepłe, powoli. Nie dosładzaj cukrem — lukrecja już nadaje słodycz; ewentualnie łyżeczka miodu po ostudzeniu poniżej 40 °C.

Dawkowanie

Dorośli: 250 ml ciepłego naparu 3 razy dziennie, po jedzeniu. Kuracja: maksymalnie 4–6 tygodni w ciągu roku — limit wynika z obecności podbiału i alkaloidów pirolizydynowych, nie z pozostałych składników. Po ustąpieniu kaszla mieszankę odstawić. Młodzież 12–18 lat: 150 ml 3 razy dziennie, nie dłużej niż 2 tygodnie. Dzieci poniżej 12 lat: NIE stosować tej mieszanki — dla dzieci użyj wersji bez podbiału i bez lukrecji (patrz „Napar z ziela macierzanki na kaszel u dzieci”). Napar pij ciepły; wymaga popijania wody w ciągu dnia — bez nawodnienia żaden środek wykrztuśny nie rozrzedzi wydzieliny.

Przechowywanie

Sucha mieszanka — szczelny słój z ciemnego szkła, w suchym i chłodnym miejscu, z dala od kuchennej pary. Wilgoć powoduje zbrylenie i pleśnienie (szczególnie podatny jest podbiał i kwiat dziewanny). Nie trzymaj obok przypraw — anyż chłonie obce zapachy i oddaje własne. Napar zostawiony na noc w cieple fermentuje; jeśli musisz przechować, wstaw do lodówki i podgrzej przed wypiciem, nie gotując ponownie.

Trwałość

Sucha mieszanka: 6 miesięcy (limituje ją tymianek i anyż — po pół roku olejki wietrzeją i mieszanka przestaje działać wykrztuśnie). Gotowy napar: zużyć w ciągu 12 godzin.

Wskazówki

Jeżeli chcesz uniknąć ryzyka związanego z podbiałem — i szczerze, w wielu wypadkach warto — zastąp 15 g liścia podbiału 15 g liścia babki lancetowatej. Babka daje ten sam efekt śluzowo-łagodzący, nie zawiera alkaloidów pirolizydynowych i nie narzuca limitu czasowego. Mieszanka bez podbiału jest bezpieczna dla dzieci powyżej 6 lat (przy jednoczesnym usunięciu lukrecji). Anyż można zamienić na owoc kopru włoskiego w tej samej ilości — mechanizm jest identyczny (anetol), a koper jest łagodniejszy i lepiej znoszony przez żołądek. Kwiat dziewanny obowiązkowo cedź przez gęstą gazę, nie przez zwykłe sitko: włoski z pręcików przechodzą przez oczka i drapią gardło, dokładając podrażnienia zamiast je usuwać. Jeśli napar nie pachnie wyraźnie tymiankiem po zdjęciu przykrycia — surowiec jest wywietrzały i mieszanka nie zadziała; tymianek powinien być intensywnie aromatyczny nawet w stanie suchym. Nie gotuj tej mieszanki — to napar, nie odwar; gotowanie wypędza olejki, a zostawia w płynie więcej alkaloidów podbiału.

Przeciwwskazania

Użyte zioła