Mieszanka na egzemę z bratkiem, pokrzywą i korzeniem łopianu

Metryczka

• Typ: Mieszanka
• Kategoria: Skóra i włosy
• Trudność: średni
• Czas przygotowania: 30 minut (sporządzenie mieszanki) + ok. 50 minut na przygotowanie porcji doustnej lub okładu
• Wydajność: 100 g mieszanki = ok. 50 porcji doustnych po 250 ml albo ok. 8 porcji do okładów/kąpieli
• Sezon: bratek i fiołek: maj–sierpień (kwitnące ziele); pokrzywa: maj–czerwiec (liść przed kwitnieniem); korzeń łopianu: wrzesień–październik pierwszego roku lub marzec–kwiecień drugiego; kwiat bzu czarnego: maj–czerwiec (w pełni rozkwitu, suchy dzień); nagietek: czerwiec–październik

Składniki

• 25 g suszonego ziela bratka ogrodowego (Violae herba)
• 20 g suszonego ziela fiołka trójbarwnego (Violae tricoloris herba)
• 20 g suszonego liścia pokrzywy zwyczajnej (Urticae folium)
• 20 g suszonego korzenia łopianu większego (Bardanae radix), pociętego na kawałki 2–3 mm
• 10 g suszonego kwiatu bzu czarnego (Sambuci flos)
• 5 g suszonego kwiatu nagietka (Calendulae flos)
• woda: 250 ml na porcję doustną (1 czubata łyżeczka mieszanki, ok. 2 g)
• na okłady: 4 łyżki mieszanki (ok. 12 g) na 500 ml wody

Przygotowanie

1. Korzeń łopianu potnij (lub kup pocięty) na kawałki 2–3 mm — grube kawałki nie oddadzą do wody nic wartościowego.
2. Ziele bratka, fiołka i liść pokrzywy potnij do frakcji 3–5 mm. Kwiatu bzu i nagietka NIE rozdrabniaj — rozpadną się na pył i będą przechodzić przez sitko.
3. Odważ dokładnie: bratek 25 g, fiołek 20 g, pokrzywa 20 g, korzeń łopianu 20 g, kwiat bzu 10 g, nagietek 5 g. Razem 100 g.
4. Wymieszaj w dużej misce przez 2–3 minuty. Korzeń łopianu jest ciężki i opada na dno — mieszaj przesypując z góry na dół, a przed każdym odmierzaniem porcji potrząśnij słojem.
5. Przesyp do suchego słoja z ciemnego szkła i opisz etykietą: skład, data.
6. PORCJA DOUSTNA: 1 czubatą łyżeczkę mieszanki (ok. 2 g) zalej 250 ml zimnej wody, odstaw na 30 minut (maceracja wydobywa śluzy i inulinę), potem doprowadź do wrzenia i gotuj 3 minuty pod przykryciem.
7. Zdejmij z ognia, odstaw pod przykryciem na 15 minut, odcedź dociskając surowiec. Pij ciepły, po posiłku.
8. OKŁADY I KĄPIELE: 4 łyżki mieszanki (ok. 12 g) zalej 500 ml wody, doprowadź do wrzenia, gotuj 5 minut, odstaw pod przykryciem na 20 minut, odcedź przez gazę.
9. Okład: ostudź do 25–30 °C (przy silnym świądzie — do temperatury lodówki), nasącz jałową gazę, odciśnij, przyłóż na zmiany na 20 minut, 2–3 razy dziennie. Za każdym razem świeża gaza.
10. Kąpiel: cały odcedzony wywar (500 ml) wlej do wanny wypełnionej wodą o temperaturze 35–37 °C — nie cieplejszej, bo gorąca woda nasila świąd i rozszczelnia barierę naskórkową. Kąp się 10–15 minut, nie spłukuj, osusz skórę delikatnym przykładaniem ręcznika (nie pocieraj) i natychmiast natłuść emolientem.

Dawkowanie

DOUSTNIE, dorośli: 1 filiżanka (250 ml) wywaru 2–3 razy dziennie, po posiłkach. Kuracja: 6–8 tygodni bez przerwy; pierwsze efekty (mniejszy świąd, mniej nowych zmian) zwykle po 3–4 tygodniach, ocena skuteczności nie wcześniej niż po 6 tygodniach. Po kuracji 2–3 tygodnie przerwy; można powtórzyć 2–3 razy w roku. W trakcie pij minimum 1,5–2 litry wody dziennie. Młodzież 12–18 lat: 1 filiżanka 2 razy dziennie, maksymalnie 6 tygodni. Dzieci 6–12 lat: 1/2 filiżanki (125 ml) raz dziennie, maksymalnie 4 tygodnie, wyłącznie po konsultacji z lekarzem. Dzieci poniżej 6 lat — NIE podawać doustnie (saponiny i gorycze łopianu; brak ustalonego dawkowania). ZEWNĘTRZNIE: okłady 2–3 razy dziennie po 20 minut; kąpiel co drugi dzień, 10–15 minut. U dzieci powyżej 1. roku życia kąpiel i okłady są dopuszczalne — z zastrzeżeniem, że nagietek, rumianek i łopian to astrowate i przed pierwszym użyciem trzeba zrobić 24-godzinną próbę na małym fragmencie skóry. Po każdym okładzie i kąpieli NATYCHMIAST natłuść skórę emolientem — sam napar, wysychając, dodatkowo ją wysusza.

Przechowywanie

Szczelny słój z ciemnego szkła lub metalowa puszka, w suchym miejscu, do 20 °C, bez dostępu światła. Korzeń łopianu (inulina) i śluzy z bratka silnie chłoną wilgoć — to najbardziej wrażliwa na wilgoć mieszanka z całej rodziny „skórnych”. Jeśli zaczyna się zbrylać, kleić w palcach albo pachnieć stęchlizną, wyrzuć całość; nie próbuj ratować jej dosuszaniem, bo pleśń wnika w głąb surowca. Kwiat bzu i nagietka blakną na świetle — wyblakła, szarobura mieszanka to sygnał, że straciła flawonoidy i karotenoidy. Wywar na okłady trzymaj wyłącznie w lodówce, w wyparzonej butelce, i wylewaj po 2 dniach: przykładanie skwaśniałego wywaru na przeczosaną, rozdrapaną skórę to prosta droga do nadkażenia bakteryjnego, które w egzemie jest realnym zagrożeniem (gronkowiec złocisty).

Trwałość

Mieszanka sucha: 12 miesięcy w szczelnym słoju z ciemnego szkła. Wywar doustny: do 24 godzin w lodówce. Wywar na okłady: 2 dni w lodówce, w szczelnej butelce.

Wskazówki

Najskuteczniejszy element tego przepisu to nie napar do picia, tylko okłady — a ludzie zwykle robią odwrotnie i piją mieszankę, licząc, że świąd sam zniknie. Zimny okład (schłodzony w lodówce do 8–12 °C) przerywa świąd w kilka minut, bo zimno blokuje przewodzenie we włóknach C — to jedyny szybki efekt, jakiego można się tu spodziewać. Drugi kluczowy błąd: gorąca kąpiel. Woda powyżej 38 °C wypłukuje lipidy z naskórka i po wyjściu skóra swędzi znacznie mocniej niż przed kąpielą — 35–37 °C i nie dłużej niż 15 minut. Trzeci: brak natłuszczenia po zabiegu. Napar to woda; jeśli wyschnie na skórze bez emolientu, zostawi ją suchszą niż była. Zasada jest twarda: okład lub kąpiel — osuszyć przez przykładanie ręcznika — emolient w ciągu 3 minut. Czwarty błąd: mieszanie mieszanki raz i odmierzanie porcji przez cały miesiąc bez potrząsania słojem — ciężki korzeń łopianu opada na dno i po dwóch tygodniach pijesz sam bratek, a w ostatnim tygodniu sam łopian. Potrząśnij przed każdym odmierzeniem. Kwiat bzu czarnego zbieraj tylko z rozwiniętych, kremowobiałych baldachów, w suchy dzień; kwiat, który zaczął brązowieć, po wysuszeniu ma nieprzyjemny, myszy zapach i nie nadaje się do niczego. Dobrze zrobiony wywar jest zielonobrunatny, lekko pieni się przy mieszaniu (saponiny) i ma gorzko-ziemisty finisz. Jeśli bratka nie masz, cały jego udział przejmuje fiołek trójbarwny (45 g) — i odwrotnie. Pokrzywę można w części zastąpić skrzypem polnym (krzemionka, wsparcie odbudowy naskórka), ale nie więcej niż 10 g kosztem pokrzywy. W AZS efekt zawsze buduje się miesiącami i wraca po odstawieniu — to leczenie objawowe, nie przyczynowe, i warto to pacjentowi powiedzieć wprost.

Przeciwwskazania

Użyte zioła